
Vekaletname, kişinin hukuki işlerini başka birine yürütme yetkisi tanıdığı tek taraflı yazılı belgedir. Ofisimdeki 15 yıllık pratik tecrübe şunu gösteriyor: "Her şeye yetkili" diye düşünüp hazırlanan serbest metinler, ya notere kabul edilmiyor ya da kurum önünde "bu işlem vekaletin kapsamında değil" cevabıyla iade ediliyor. Kanun koyucu 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 502-514. maddelerinde vekalet ilişkisinin kuruluşunu, kapsamını ve sona ermesini tanımlamıştır. 2644 sayılı Tapu Kanunu ile 1512 sayılı Noterlik Kanunu ise şekil şartını belirler.
Bu yazıda, genel vekaletnamenin içinde hangi kalemlerin yer alması gerektiğini, özel yetki gerektiren işlemleri, noter önünde düzenleme ile onaylama arasındaki farkı ve yurt dışındaki vatandaşların konsolosluk üzerinden vekalet düzenleme usulünü avukatlık pratiği içinden açıklayacağım.
Vekaletin Hukuki Niteliği ve Genel Çerçeve
6098 sayılı TBK'nın 502. maddesi vekaleti, "vekilin, vekalet verenin bir işini görmeyi veya işlemini yapmayı üstlendiği sözleşme" olarak tanımlar. Vekilin özenle iş görme borcu 506. maddede, talimatlara bağlılık ilkesi ise 505. maddede düzenlenir. Ofisime gelen davaların önemli bir kısmı, vekilin yetki sınırlarını aşarak yapılan tasarruflardan kaynaklı tazminat istemleridir.
Genel Vekaletname Belgesini Hemen Oluşturun
Hukuki şablon, kişisel bilgilerinizle doldurulmuş PDF olarak indirin.
Belgeyi OluşturUygulamada genel vekaletname; dava takibi, tebligat alma, dilekçe verme, para tahsil etme ve tarafı temsil gibi olağan işlemleri kapsar. Ancak satış, bağışlama, ipotek tesisi gibi tasarruf işlemleri özel yetki gerektirir. Resmi Gazete'de yayımlanan Noterlik Kanunu Yönetmeliği'nin 93. maddesi, tasarruf işlemlerinin "düzenleme" biçiminde yapılmasını emreder. Onaylama biçiminde düzenlenen bir vekaletle taşınmaz satışı yapılamaz.
Kurumsal ilişkilerde de vekalet zemini 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 371-373. maddeleri uyarınca temsil yetkisi çerçevesinde değerlendirilir. Vekil, vekalet verenin menfaatine aykırı davranırsa 510. madde gereğince sorumluluk doğar.
Genel Vekaletname Şablonunun İçinde Yer Alacak Zorunlu Kalemler
Noter önünde düzenlenecek bir genel vekaletnamede şu unsurların eksiksiz yer alması gerekir. Eksik bilgi, noterin "tamamlayınız" ihtarına yol açar ve bazen hak kayıplarına neden olur.
- Vekalet verenin kimlik bilgileri (ad, soyad, T.C. kimlik numarası, adres)
- Vekilin kimlik bilgileri ve baro sicil numarası (avukatsa)
- Verilen yetkilerin açık, tereddüde yer bırakmayacak biçimde sayılması
- Özel yetki gerektiren işlemler için ayrı ayrı zikredilmesi
- Alt vekil tayin yetkisi (TBK m.507 uyarınca ayrıca belirtilmelidir)
- Tebligat alma, dilekçe verme, sulh olma, feragat etme, davadan vazgeçme yetkileri
- Vekaletin süresi (süresiz ya da belirli tarihe kadar)
- Vesika fotoğrafı (vekaletname örneğine yapıştırılır)
Yukarıdaki kalemlerin kimlik tespiti 1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun 72. maddesi uyarınca resmi kimlik belgesiyle yapılır. Vesika fotoğrafı Noterlik Kanunu Yönetmeliği'nin 93/2. maddesi gereği zorunludur ve noter tarafından "aynıdır" kaşesiyle onaylanır.
Özel Yetki Gerektiren İşlemler Listesi
6100 sayılı HMK'nın 74. maddesi "özel yetki verilmedikçe vekil şu işlemleri yapamaz" diyerek sınırları çizer. Ofisimde "ben genel vekaletname verdim, her şey yapılabilir" düşüncesinin ne kadar yanıltıcı olduğunu defalarca gördüm. Genel yetkiyle aşağıdaki işlemler yapılamaz.
| İşlem | Hukuki Dayanak | Zorunlu İbare |
|---|---|---|
| Davadan feragat | HMK m.74 | "Davadan feragat etme" |
| Sulh ve kabul | HMK m.74 | "Sulh olma, kabul etme" |
| Hakem tayin etme | HMK m.74 | "Hakem tayin etmeye" |
| Yemin teklif etme / reddetme | HMK m.74 | "Yemini teklif, kabul ve reddetmeye" |
| Taşınmaz satışı | TBK m.504 | "Satmaya, satın almaya" |
| İpotek tesisi | TBK m.504 | "İpotek tesis ve fek etmeye" |
| Boşanma davası açma | TMK m.166 + HMK m.74 | "Boşanma davası açmaya" |
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü'nün resmi sitesi, tapuda yapılacak işlemler için vekaletname örnek metnini yayımlar. Bu metinde "tapu sicil müdürlüğünde adıma kayıtlı olan taşınmazları satmaya, satış bedelini almaya, ferağ takririni vermeye" gibi ifadeler bulunur.
Noterde Düzenleme ile Onaylama Arasındaki Fark
Noterlik Kanunu'nun 84-85. maddeleri, noter işlemlerini "düzenleme" ve "onaylama" olarak ikiye ayırır. Düzenleme biçimi, metnin noter tarafından taraf iradeleri dinlenerek oluşturulmasıdır. Onaylama ise önceden hazırlanan metnin imza ve tarihinin doğrulanmasıdır. Tasarruf işlemleri (taşınmaz satışı, ipotek, bağış) için "düzenleme" zorunludur.
Ofisimde taşınmaz satışı için gelen bir müvekkil, "cepte hazır metnimi getirdim, onaylatalım yeter" demişti. Oysa tapu müdürlüğü yalnızca düzenleme biçiminde alınmış vekaletnameyi kabul eder. Onaylanmış metin iade edilirse işlem süresi uzar ve alıcı-satıcı arasında gerilim doğar.
Ücret farkı da göz önünde bulundurulmalıdır. Türkiye Noterler Birliği'nin yayımladığı tarife, düzenleme işlemleri için daha yüksek ücret öngörür. Ancak hukuki güvenlik bakımından bu fark önemsizdir.
Yurt Dışında Vekaletname Düzenleme
Yurt dışında yaşayan vatandaşlar için vekaletname, Türkiye Cumhuriyeti konsolosluklarında düzenlenir. 1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun 191. maddesi ile 1973 tarihli Konsolosluk Kanunu, konsolosluk memurlarına noterlik yetkisi tanır. Dışişleri Bakanlığı'nın resmi sitesinde randevu ve belge listesi yayımlanır.
Konsoloslukta düzenlenen vekaletnamenin Türkiye'de geçerli olması için ayrıca apostil şerhine gerek yoktur. Ancak yabancı noter önünde düzenlenmiş ise 1961 tarihli La Haye Apostil Sözleşmesi uyarınca apostil gerekir. Apostilsiz yabancı noter vekaletnamesi Türkiye'de işlem görmez.
Konsolosluk işlemleri genellikle 2-3 gün sürer ve orijinal belge DHL ile Türkiye'ye gönderilir. Acil durumlarda faks/e-posta ile gönderilen kopyalar geçici olarak işlem görmez; orijinal beklenir.
Vekaletin Geri Alınması (Azletme) ve İstifası
TBK'nın 512. maddesi, vekalet verene istediği zaman vekaleti geri alma hakkı tanır. Ofisimdeki pratikte "azletme" adıyla bilinen bu işlem, vekili noter aracılığıyla yazılı olarak bilgilendirmeyi gerektirir. Vekile ulaşana kadar yapılan işlemler bağlayıcıdır (TBK m.513).
Vekil de istediği zaman istifa edebilir ancak uygunsuz zamanda bırakma tazminatı doğurabilir. Avukatın istifası 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 41. maddesine tabidir ve müvekkile yazılı bildirim gerektirir. Duruşma arifesinde yapılan istifa disiplin yaptırımına konu olabilir.
Noter aracılığıyla gönderilen azletme ihtarnamesi, işlem tarihinden itibaren tüm kurumlara karşı ileri sürülebilir. Tapu müdürlüğü, banka ve mahkemelere ayrıca bildirilmesi pratiğinizi rahatlatır. İletişim sayfamız üzerinden süreç hakkında detay isteyebilirsiniz.
Fiyatlandırma ve erişim detayları için fiyatlar sayfamızı inceleyebilir, benzer konulardaki yazılarımız için blog arşivimize göz atabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Genel vekaletname ile taşınmaz satabilir miyim?
Hayır. TBK 504 ve HMK 74 uyarınca satış özel yetki gerektirir, vekaletnamede "satmaya, ferağ takririni vermeye" ibaresi açıkça yer almalıdır.
Vekaletname süresiz olabilir mi?
Evet, süresiz olarak düzenlenebilir. Ancak TBK 513 gereği vekil veya vekalet verenin ölümü, iflası veya ehliyetini kaybetmesiyle kendiliğinden sona erer.
Yurt dışındaki biri Türkiye'de vekalet nasıl verir?
Türkiye Cumhuriyeti konsolosluğunda randevu alınarak düzenlenir. Apostil şerhi gerekmez, konsolosluk düzenlemesi doğrudan Türkiye'de geçerlidir.
Vekaleti geri almak için ne yapmalıyım?
Noter aracılığıyla azletme ihtarnamesi gönderin. TBK 512 kapsamında her zaman geri alma hakkınız vardır ve vekile ulaşmasıyla yürürlüğe girer.
Avukat vekaleti bırakabilir mi?
Evet, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.41 uyarınca istifa edebilir. Ancak uygunsuz zamanda yapılan istifa tazminat ve disiplin sorumluluğu doğurabilir.
Vekaletnameye vesika fotoğrafı şart mı?
Evet. Noterlik Kanunu Yönetmeliği m.93/2 uyarınca vekalet verenin güncel vesikalığı zorunludur ve noter tarafından tasdik edilir.
Alt vekil tayin etmek için ayrı yetki gerekir mi?
Evet. TBK 507 uyarınca alt vekil tayini için vekaletnamede bu yetkinin açıkça verilmiş olması gerekir.
Alakalı Araçlar
Bu konu hakkında diğer platformlarımızdan da faydalanın.
Çağrı Üzerine Çalışma Sözleşmesi
İş & İstihdam
Fazla Mesaim Ödenmiyor
Haftalık 45 saati aşan çalışmalar için %50 zamlı fazla mesai ücreti.
Veraset ve İntikal Vergisi
Miras yoluyla intikal eden mal varlığında ödenecek vergiyi basamaklı olarak hesaplar. Yasal Dayanak: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu, 3065 sayılı KDV Kanunu.
Daha Fazla Rehber
Hukuki Belgeler
200+ hukuki belge şablonu