Ad ve Soyad Değişikliği Dilekçesi Nasıl Yazılır? Örnek ve Şablon 2026

Ad ya da soyad değişikliği talebi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.26-27 ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.36 kapsamında düzenlenen özel bir davadır. Tek hakimli sulh hukuk mahkemesinde görülür ve çoğu zaman "haklı sebep" varlığının ispatı ile sonuçlanır. Ancak 2017 yılında yapılan değişikliklerle bazı ad/soyad hatalarının düzeltilmesi idari yoldan da mümkün hale gelmiştir.

Aile hukuku ve kişi hukuku uyuşmazlıklarında onbeş yılı aşkın uygulama tecrübemle söyleyebilirim ki, ad/soyad değişikliği davaları büyük ölçüde başarıyla sonuçlanan ancak dilekçe hazırlanmasındaki hatalar nedeniyle uzun süren davalardır. Haklı sebebin somut anlatımı, nüfus kayıtlarındaki ihtilaflı kişilerle ilişkinin netleştirilmesi ve 4721 sayılı TMK m.27 kapsamındaki sınırların gözetilmesi; davanın birinci celsede bitmesini sağlayan kritik hususlardır.

Ad ve Soyad Değişikliğinin Hukuki Zemini

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.27 açıkça düzenler: "Adın değiştirilmesi, ancak haklı sebeplere dayanılarak hakimden istenebilir. Adın değiştirildiği nüfus siciline kayıt ve ilan olunur". Bu hükmün iki temel unsuru vardır: haklı sebep ve mahkeme kararı. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.36 ve m.37 ise nüfus kayıtlarındaki maddi hataların düzeltilmesinin idari yolla yapılabileceğini düzenler.

Haklı sebep kavramı kanunda tanımlanmamış olup, Yargıtay uygulaması ile şekillenmiştir. Adın telaffuzunun zor olması, gülünç veya utanç verici olması, kişinin başka adla tanınması, aynı aile içinde aynı adı taşıyan birden fazla birey bulunması, dini veya siyasi çağrışımlar nedeniyle sorun yaşanması, cinsiyet değişikliği, evlatlık ilişkisinin sonlanması gibi durumlar haklı sebep sayılır. Haklı sebep varlığının kanıtlanması davacının yüküdür.

Soyad değişikliğinde 4721 sayılı TMK m.27/1 aynı koşulları öngörür; ancak ayrıca 2525 sayılı Soyadı Kanunu hükümleri de dikkate alınır. 2525 sayılı Kanun m.4 uyarınca soyad değişikliği önceden Bakanlar Kurulu (şimdi Cumhurbaşkanlığı) kararı ile de mümkündü; ancak günümüzde sulh hukuk mahkemesi kararı esastır. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü, değişiklik sonrası nüfus kaydını günceller.

Haklı Sebeplerin Kategorilendirilmesi

Mahkemeler tarafından haklı sebep sayılan ve sayılmayan durumlar uygulamada netleşmiştir. Aşağıdaki liste, Yargıtay 18. Hukuk Dairesi ve 8. Hukuk Dairesi kararlarından derlenmiş tipik kabul edilebilir sebepleri gösterir.

• Adın telaffuzu zor, yazımı karışık veya yaygın yanlış okumalara neden oluyor
• Ad, kişinin cinsiyetine uymuyor (örneğin erkek isim verilmiş kadın)
• Ad, gülünç ya da utanç verici çağrışım yapıyor
• Kişi uzun yıllardır farklı bir adla tanınıyor ve kullanıyor (kullanılan ad)
• Aynı hanede veya yakın akrabalar arasında aynı ad/soyad taşıyan birden fazla kişi bulunuyor
• Cinsiyet değişikliği tescili sonrası ad uyumsuzluğu (TMK m.40)
• Evlat edinme veya evlilik dışı doğum sonrası soy ilişkisinin düzeltilmesi
• Dini veya etnik kimliğe uymayan ad nedeniyle yaşanan sosyal güçlükler
• Mesleki nedenlerle ad/soyad değişikliği (sanatçı adı, yazar adı gibi)
• Eski eşin soyadıyla devam etmek istememe (4721 s.lı TMK m.173 kapsamında)

Öte yandan sırf "beğenmedim" gerekçesi, "daha modern bir ad istiyorum" talebi veya "numeroloji uyumsuzluğu" gibi sebepler tek başına haklı sebep kabul edilmez. Bu tür taleplerde dava reddedilir ve davacı tekrar aynı sebeple dava açamaz. 4721 sayılı TMK m.27/2 uyarınca bir kez red verilirse aynı sebeple aynı kişi tekrar dava açamaz.

Dilekçede Bulunması Gereken Unsurlar

Ad/soyad değişikliği dilekçesi, 6100 sayılı HMK m.118-119 kapsamında içerik zorunluluklarına tabidir. Dilekçede aşağıdaki unsurlar eksiksiz yer almalıdır.

• Dava açılan sulh hukuk mahkemesinin adı ve dosya tipi (çekişmeli/çekişmesiz)
• Davacının tam kimlik bilgileri, TC kimlik numarası, yerleşim yeri adresi
• Değiştirilmek istenen mevcut ad/soyad ve talep edilen yeni ad/soyad
• Haklı sebebin somut ve ayrıntılı anlatımı
• Sebebi destekleyen delil listesi (tanık, belge, tıbbi rapor)
• İlanın yapılacağı yerel gazete tercihi
• Yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşılanmasına ilişkin talep
• Hukuki dayanakların somut madde olarak belirtilmesi (TMK m.26-27, m.40)

Delil olarak; mevcut nüfus kayıt örneği, değişiklik talebini destekleyen belgeler (diplomalar, iş sözleşmeleri, sosyal medya kullanım geçmişi, sanat/spor lisansları), tıbbi belgeler (cinsiyet değişikliği için), tanık beyanları, okul kayıtları, aile fotoğrafları ve yazışmalar sunulur. Bu belgeler davada "kullanılan ad" iddiasını güçlendirir.

Dava Süreci ve Karar

Dava sulh hukuk mahkemesinde 6100 sayılı HMK m.4 uyarınca açılır; yetkili mahkeme davacının yerleşim yeri mahkemesidir. Dava açılışı ile birlikte harç yatırılır ve dilekçe mahkemeye sunulur. Mahkeme ilk celsede tanık dinlenmesi ve belge incelemesi için kısa tensip süresi verir. Çekişmeli yargı niteliğinde olduğu için Cumhuriyet Savcısı davaya katılabilir.

4721 sayılı TMK m.27/2 uyarınca ad/soyad değişikliği kararı verilmesi halinde, hüküm kesinleşmesinden önce mahkeme tarafından yerel gazetede ilan edilir. İlan süresi, karar kesinleşinceye kadar itiraz süresini de kapsar. İtiraz olmaması halinde karar kesinleşir ve nüfus müdürlüğüne bildirilir. Nüfus müdürlüğü değişiklik işlemini 15 gün içinde yapar.

Aşağıdaki tabloda süreç adımları ve süreleri özetlenmiştir.

Aşama	Süre (Ortalama)	İlgili Merci	Dayanak
Dilekçenin hazırlanması ve açılması	1-5 gün	Avukat / Davacı	HMK m.118-119
Tensip zaptı ve ilk duruşma	2-4 ay	Sulh Hukuk Mahkemesi	HMK m.147
Tanık dinlenmesi ve karar	1 duruşma (çoğunlukla)	Sulh Hukuk Mahkemesi	TMK m.27
Yerel gazete ilanı	İlan 7-30 gün askıda	Gazete + Mahkeme	TMK m.27/2
Kararın kesinleşmesi	2 hafta	Mahkeme	HMK m.303
Nüfus kaydının değiştirilmesi	15 gün	Nüfus Müdürlüğü	5490 s.lı Kanun

İdari Yol: Nüfus Müdürlüğü Başvurusu

5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 2017'de eklenen geçici 8. maddesi ile Kanun'a 36/A maddesi, belirli hataların idari yolla düzeltilmesini öngörmüştür. Buna göre; yazım hatası, harfte eksiklik, aynı ailede önceki nesillerde kullanılmayan soyadın eklenmesi ya da aile içi tutarsızlık gibi nedenlerle soyad değişikliği, bir defaya mahsus olarak nüfus müdürlüğüne yapılacak başvuru ile düzeltilebilir.

İdari yol, mahkeme yolundan çok daha hızlıdır; başvuru tarihinden itibaren iki-dört hafta içinde sonuçlanır. Ancak kapsamı sınırlıdır: "beğenmediğim adı değiştirmek istiyorum" gibi talepler için mahkeme yolu zorunludur. Başvuru e-devlet üzerinden yapılabilir veya doğrudan nüfus müdürlüğüne dilekçe ile gidilebilir. Sözleşme ve dilekçe şablonları için özellikler sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

Evlilik ve Boşanma Sonrası Soyad

4721 sayılı TMK m.187 uyarınca kadın, evlenmekle kocasının soyadını alır; ancak isterse kendi soyadını da kocasının soyadının önünde kullanabilir. Anayasa Mahkemesi 2022 yılında bu maddenin kadının sadece kendi soyadını kullanmasına engel olan kısmını iptal etmiştir; kadın artık yalnızca kendi soyadı ile de evli kalabilir. Boşanma halinde 4721 sayılı TMK m.173 uyarınca kadın eski eşinin soyadını kural olarak kullanmaya devam edemez; ancak menfaati bulunduğunu ispat ederse mahkeme izniyle kullanabilir.

Çocuğun soyadı bakımından 4721 sayılı TMK m.321 uyarınca evlilik içi çocuk, baba soyadını alır. Evlilik dışı çocuk, anne soyadını alır; tanıma veya babalık davası ile baba soyadına geçebilir. Evlat edinme halinde 4721 sayılı TMK m.305 uyarınca çocuk, evlat edinenin soyadını alır. Tüm bu durumlarda sonradan yapılacak soyad değişikliği talepleri, sulh hukuk mahkemesi aracılığıyla yürütülür.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

İlk yaygın hata, haklı sebebi dilekçede soyut biçimde belirtmektir. "Adımı sevmiyorum" veya "Başka bir ad istiyorum" şeklindeki ifadeler mahkemede red ile karşılaşır. Haklı sebep somut olarak anlatılmalı; örneğin "Adımın telaffuzu zor olduğu için iş hayatımda sürekli yanlış yazılıyor, bu da resmi belgelerde mağduriyete yol açıyor" şeklinde ayrıntılı gerekçelendirme yapılmalıdır.

İkinci hata, yeni adın seçiminde genel ahlaka ve ulusal değerlere aykırı ad önerilmesidir. 4721 sayılı TMK m.27 ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.36, milli kültüre, ahlaka ve adaba aykırı, gülünç ya da utanç verici adların tescil edilemeyeceğini öngörür. Yabancı dilde ad da Türk alfabesinde yazılabilir olmak koşuluyla kabul edilir.

Üçüncü hata, dava kesinleştikten sonra nüfus müdürlüğüne başvurunun gecikmesidir. Mahkeme kararı kesinleştikten sonra UYAP sistemi üzerinden nüfus müdürlüğüne bilgi akışı yapılır; ancak davacının şahsen başvurup yeni kimlik ve belgeleri çıkartması gerekir. Kimlik, ehliyet, pasaport, SGK, banka hesapları ve tapu kayıtlarında güncelleme yapılmadan eski ad kayıtlarda kalır. Detaylı abonelik seçenekleri için fiyatlar sayfasına, somut durumlar için iletişim sayfamıza başvurabilirsiniz.