Karşılıksız Çek Şikayet Dilekçesi Nasıl Yazılır? Örnek ve Şablon 2026

Elinize geçen bir çek bankaya ibraz edildiğinde hesapta karşılığı yoksa, bu durum sadece alacağın ödenmemesi meselesi değildir. 5941 sayılı Çek Kanunu'nun 5. maddesi uyarınca karşılıksız çek keşide etmek, idari yaptırım gerektiren bir fiildir ve alacaklının hem tahsil hem de keşideci hakkında yasal süreç başlatma hakkı doğar. Uygulamada hamillerin çoğu, bankadan aldıkları "karşılıksızdır" işlemli çeki bir kenara koyup icra takibine yöneliyor; ancak paralel olarak icra ceza mahkemesine yapılacak şikayet, tahsil baskısını ciddi biçimde artıran ayrı bir hukuki yoldur.

Onbeş yılı aşkın ticari alacak uygulamasında gördüğüm en yaygın hata, şikayet için verilen üç aylık hak düşürücü sürenin kaçırılmasıdır. Çek Kanunu m.5/e gereği bu süre kesin olup, geçmesi halinde şikayet hakkı tamamen düşer ve yargı yolu kapanır. Dilekçeyi hazırlarken doğru mahkeme, doğru yaptırım talebi ve eksiksiz delil ekleri belirleyicidir; aksi halde şikayet usulden reddedilir ve alacaklı hem süreçten hem de yaptırımın caydırıcı etkisinden yoksun kalır.

Karşılıksız Çek Şikayetinin Hukuki Zemini

5941 sayılı Çek Kanunu'nun 5. maddesi, üzerinde yazılı tutarın karşılığını ilgili banka nezdinde bulundurmayan keşideci hakkında, her bir çekle ilgili olarak binbeşyüz güne kadar adli para cezası öngörmektedir. Bu cezanın infazı, ödenmeyen tutardan aşağı olamayacağı gibi, çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı da hükmolunur. Dolayısıyla karşılıksız çek şikayeti, salt bir ceza talebi değil; keşidecinin bankacılık sisteminde yeni çek keşide etme yetkisinin kaldırılmasını da kapsayan çift yönlü bir yaptırım mekanizmasıdır.

Şikayetin muhatabı, çekin düzenlendiği tarihte keşideci olan gerçek ya da tüzel kişidir. Tüzel kişi keşideci ise 5941 sayılı Kanun m.5/2 hükmü gereği, çeki imzalayan temsilci ya da yetkili adına da hüküm kurulur. Ayrıca 6102 sayılı TTK m.780 vd. hükümleri, çekin şekil şartlarını belirler; çekte bu unsurların bulunmaması halinde kambiyo vasfı tartışmalı hale gelir ve şikayetin kabul edilebilirliği etkilenir. Bu nedenle dilekçe ekinde çekin aslının ya da onaylı suretinin, bankanın karşılıksızdır kaşesinin ve arka yüz yazılımının eksiksiz olması zorunludur.

İcra ve İflas Kanunu 2004 sayılı m.167 vd. hükümleri kapsamında kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip yapılmış olması, şikayet hakkını ortadan kaldırmaz. Hamilin aynı çek için hem icra takibi hem de ceza şikayeti yürütmesi olağandır; ancak şikayetin kabulü için takibin tamamlanmış veya sonuçlanmış olması gerekmez. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ve Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi verileri, şikayet sürecinde banka cevabını doğrulamak için kullanılan temel kaynaklardır.

Şikayet Süresi ve Yetkili Mahkeme

Karşılıksız çek şikayetinde en kritik unsur süredir. 5941 sayılı Kanun m.5/e uyarınca şikayet, bankanın çekin arkasına karşılıksızdır kaşesini vurduğu tarihten itibaren üç ay, her halükarda keşide tarihinden itibaren bir yıl içinde yapılmalıdır. Bu süreler hak düşürücü nitelikte olup, durması veya kesilmesi mümkün değildir. Uygulamada sıkça karşılaşılan hata; hamillerin çekin ibraz tarihini değil, protesto veya icra takibine koyma tarihini esas almasıdır; oysa süre doğrudan bankanın karşılıksız şerhi ile başlar.

Yetkili mahkeme bakımından Çek Kanunu m.5/7 düzenlemesi açıktır: çekin ibraz edildiği banka şubesinin bulunduğu yer ya da hesabın tutulduğu şube yerinin bağlı olduğu icra ceza mahkemesi yetkilidir. 6100 sayılı HMK m.12 vd. genel yetki kuralları burada uygulanmaz; çek şikayetine mahsus bu özel yetki kuralı emredici olup sözleşmeyle değiştirilemez. Yanlış mahkemeye verilen dilekçelerde yetkisizlik kararı verildiğinde, üç aylık süre işlemeye devam ettiği için çoğu zaman hak kaybı yaşanır.

Süre hesabında ibraz günü dahil sayılmaz; takip eden gün işler. Örnek vermek gerekirse, 10 Mart 2026 tarihinde bankaya ibraz edilen ve karşılıksız çıkan bir çekte şikayet süresi 11 Haziran 2026 günü mesai bitiminde sona erer. Sürenin son gününün resmi tatile rastlaması halinde takip eden ilk iş günü dahil edilir. Aşağıda sık karşılaşılan senaryolara göre süre ve yetki tablosu yer almaktadır.

Durum	Süre Başlangıcı	Yetkili Mahkeme
Banka "karşılıksızdır" kaşesi vurdu	Kaşe tarihi + 1	İbraz edilen şube yerindeki İcra Ceza Mahkemesi
Kısmi ödeme yapıldı, kalan karşılıksız	Kısmi ödeme sonrası kaşe tarihi	Hesap şubesi yerindeki İcra Ceza Mahkemesi
Çek takas odasına ibraz edildi	Takas odası kaşe tarihi	Muhatap şubenin bağlı olduğu yer
Keşide tarihi üzerinden 1 yıl geçti	Hak düşürücü süre dolmuş	Şikayet hakkı düşer

Dilekçede Bulunması Gereken Unsurlar

Şikayet dilekçesi icra ceza mahkemesine hitaben yazılır ve 2004 sayılı İİK m.349 ile 6100 sayılı HMK m.118-119 çerçevesinde içerik zorunlulukları taşır. Dilekçede mahkeme adı, şikayetçinin ve şikayet olunanın kimlik bilgileri ile adresleri, çekin keşide tarihi ve numarası, ibraz tarihi, banka adı ve şubesi, çek bedeli, talep edilen yaptırımlar açıkça belirtilmelidir. Eksik veya yanlış bilgi halinde mahkeme süre verip tamamlatmak yerine çoğunlukla usulden ret kararı verir.

Dilekçe eklerinde şu belgelerin eksiksiz yer alması zorunludur. Aşağıdaki liste, son beş yılda hazırlanan şikayet dosyalarının neredeyse tamamında yer alan asgari kontrol setidir.

• Çekin aslı ya da noterden onaylı sureti ve her iki yüzünün fotokopisi
• Bankanın "karşılıksızdır" şerhinin açık görüldüğü arka yüz belgesi
• Varsa kısmi ödeme dekontları ve bakiye hesap ekstresi
• Keşideci tüzel kişi ise TTK m.780 vd. kapsamında temsile yetkili kişinin sicil gazetesi ve imza sirküleri
• Şikayetçinin kimlik ve adres belgesi, varsa vekaletname

Talep kısmında yalnızca adli para cezası değil; 5941 sayılı Kanun m.5 uyarınca çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı konulması, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin keşideciye yükletilmesi, mahkemenin gerekli görmesi halinde koruma tedbirleri uygulanması gibi unsurlar ayrı ayrı istenmelidir. Talep edilmeyen yaptırıma hükmedilmez; bu nedenle dilekçenin "İstem" bölümü, tek tek kalem kalem yazılmalı ve her bir talep dayanak madde ile ilişkilendirilmelidir.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

Sahada en sık karşılaşılan hata, şikayet dilekçesini icra mahkemesine değil, asliye ceza veya sulh ceza mahkemesine göndermektir. Karşılıksız çek şikayetinde görevli mahkeme icra ceza mahkemesidir; bu emredici bir görev kuralıdır ve yanlış görevli mahkeme önünde açılan şikayet reddedilir. Görev kuralı 5941 sayılı Kanun'un özel düzenlemesi olup, genel ceza muhakemesi görev hükümleri burada uygulanmaz.

İkinci büyük hata, çekte yer alan keşideci ile çek hesabı sahibinin farklı olduğu durumlarda hatalı kişi aleyhine şikayet yöneltilmesidir. 5941 sayılı Kanun m.5, "karşılığını ilgili banka nezdinde bulundurmakla yükümlü kişi" olan çek hesabı sahibine yaptırım öngörür; çeki imzalayan temsilci ile hesap sahibi tüzel kişi arasındaki ilişki 6102 sayılı TTK m.371 vd. hükümleri çerçevesinde incelenir. Tüzel kişi keşideci ise şikayet ortak temsilcilere değil, yetkili imza sahibi ile şirket tüzel kişiliğine birlikte yöneltilmelidir.

Üçüncü hata, çek üzerindeki keşide tarihinin ileri tarihli olması halinde süre hesabının yanlış yapılmasıdır. Yargıtay uygulaması ve 5941 sayılı Kanun sistematiği uyarınca ileri tarihli çeklerde de ibraz tarihi esastır; keşideci, ileri tarihli çek düzenlediği gerekçesiyle karşılıksızdır işlemine itiraz edemez. Bu durumda şikayet süresi, hamilin çeki bankaya erken ibraz edip karşılıksız çıkardığı tarihten itibaren işlemeye başlar. Uygulamada keşideciler, ileri tarihli çek savunmasıyla yaptırımdan kurtulmaya çalışır; ancak mahkeme bu savunmayı kabul etmez.

Adli Para Cezası ve İcra İlişkisi

5941 sayılı Kanun m.5 gereği verilen adli para cezası, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m.106 çerçevesinde infaz edilir. Ancak çek yaptırımında özel bir rejim uygulanır; ceza, çek bedelinden aşağı olamaz. Keşideci cezayı ödemezse, 5941 sayılı Kanun gereği çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı hükmü kesinleşir. Bu yasak, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ve Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi kayıtlarına işlenir ve keşidecinin tüm bankacılık sistemindeki çek yetkisi kaldırılır.

İcra takibi ile şikayetin ilişkisi bakımından 2004 sayılı İİK m.167 ile 5941 sayılı Kanun m.6 birlikte değerlendirilmelidir. Keşideci çek bedelini ve yasal faizini takibin kesinleşmesinden önce veya şikayet aşamasında öderse, 5941 sayılı Kanun m.6/1 gereği davanın düşmesine karar verilir. Bu hüküm, alacaklıya tahsil baskısı yaparken aynı zamanda keşideciye bir çıkış kapısı sunar; uygulamada şikayet süreciyle birlikte yürüyen icra takipleri, ceza davasındaki ödeme baskısı nedeniyle hızlı neticelenir.

Ödeme halinde dilekçe ile mahkemeye başvurarak 5941 sayılı Kanun m.6 uyarınca davanın düşmesi talep edilir. Ödemenin çek bedeli, yasal faiz, komisyon ve yargılama giderlerinin tamamını kapsaması gerekir; kısmi ödemelerle davanın düşmesi sağlanamaz. Bu aşamada Sözleşme Cepte özellikler sayfasından ihtarname ve alacak belgesi şablonlarına erişilebilir, ödeme talep sürecini hızlandırmak mümkündür.

Profesyonel Destek ve Sonraki Adımlar

Karşılıksız çek şikayet dilekçesinin reddine veya davanın usulden düşürülmesine yol açan faktörlerin büyük bölümü, dilekçe hazırlama aşamasındaki küçük eksikliklerden kaynaklanır. Süre hesabı, görevli mahkeme tayini, keşideci kimlik bilgilerinin doğruluğu ve eklerin eksiksizliği; şikayetin başarıya ulaşması için olmazsa olmaz unsurlardır. Ticari hayatınızda birden fazla karşılıksız çek ile karşılaşmanız halinde, her bir çek için ayrı dilekçe hazırlanmalı ve süre yönetimi dosya bazında yapılmalıdır.

İşletmeniz için çek ve senet yönetiminde standart şablonlar kullanmak, hem tahsilat süresini kısaltır hem de şikayet sürecinde gerekli belgelerin eksiksiz bulunmasını sağlar. Sözleşme Cepte fiyatlar sayfasında küçük ve orta ölçekli işletmeler için uygun abonelik seçenekleri yer almakta olup, çek takip ve ihtarname modülleri dahil kullanılmaktadır. Süreç içinde karşılaşabileceğiniz özel durumlar için iletişim sayfamız üzerinden profesyonel destek talep edilebilir.