Nafaka Borcu İhtarnamesi Nasıl Yazılır? Örnek ve Şablon 2026

Boşanma ya da ayrılık kararıyla hükmedilen nafaka borcunun ödenmemesi, hem alacaklıyı hem borçluyu farklı mekanizmaların içine çeken ciddi bir hukuki durumdur. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.169, 175, 176, 328 ve 329, farklı nafaka türlerini düzenlerken; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.344 ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.201 nafaka borcunun icra ve cezai yaptırımlarını ayrıca belirler.

Aile hukuku uyuşmazlıklarında onbeş yılı aşkın tecrübemle söyleyebilirim ki, nafaka alacaklısı doğru sırayla hareket ettiğinde ihtarname-icra takibi-tazyik hapsi üçlü mekanizması çok etkin işler. Ancak alacaklılar sıklıkla doğrudan icraya başvurup ihtarname aşamasını atlıyor; bu da kötüniyetli borçlulara zaman kazandırır. Oysa ihtarname hem ödeme baskısı hem de 2004 sayılı İİK m.344 kapsamındaki tazyik hapsi şikayeti için kritik bir ön adımdır.

Nafaka Türleri ve Hukuki Zemini

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu nafaka türlerini şu şekilde düzenler. Tedbir nafakası m.169 kapsamında boşanma davası süresince hakim tarafından geçici olarak hükmolunur; yargılama sonuçlanana kadar uygulanır. Yoksulluk nafakası m.175 kapsamında boşanma sonrasında yoksulluğa düşecek eşe süresiz olarak ödenir. İştirak nafakası m.182 kapsamında çocuğun bakım, eğitim ve yetiştirilmesi için çocuğun yanında olmayan ebeveynden alınır.

Yardım nafakası m.328 ve m.329 uyarınca altsoy, üstsoy ve kardeşler arasında zorunluluk halinde düzenlenir. İştirak nafakası bakımından çocuğun on sekiz yaşını doldurmasıyla son bulur; ancak öğrencilik durumu sürerken m.328/2 uyarınca yirmi beş yaşına kadar uzatılabilir. Yoksulluk nafakası sürelidir ancak uygulamada süresiz olarak verilebilir ve nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi veya yoksulluğunun ortadan kalkması halinde kaldırılır.

Her üç nafaka türü için icra takibi benzer kurallar çerçevesinde yürütülür. Nafaka borcu 2004 sayılı İİK m.344 uyarınca "imtiyazlı alacak" niteliğindedir ve borçlunun maaşından haciz yapılırken genel alacaklardan öncelik taşır. T.C. Adalet Bakanlığı, UYAP Edevlet ve İcra Dairesi sistemleri üzerinden nafaka takibi profesyonel biçimde yürütülür.

İhtarname Aşaması: Neden Zorunlu?

Nafaka borcunun ödenmemesi halinde doğrudan icra takibi başlatılabilir; ancak 2004 sayılı İİK m.344 kapsamındaki tazyik hapsi (nafaka hapsi) şikayetinin yapılabilmesi için belirli koşulların oluşması gerekir. Uygulamada ve Yargıtay kararlarında, borçluya ödeme emri tebliğ edildikten sonra bir aylık ödeme süresi verilmesi ve bu süre içinde ödeme yapılmamasının aranması esastır.

İhtarname, icra takibinden önce veya sonra gönderilebilir. Ancak icra takibi açılmadan önce gönderilen ihtarname, borçluya son bir ödeme fırsatı tanır ve sonraki icra takibinin masrafını azaltır. Aynı zamanda ihtarname sonrası gerçekleşen ödemelerde takip masrafı doğmaz. 4721 sayılı TMK m.176/3 uyarınca nafakanın artırım veya azaltım talepleri için de ihtarname, müzakere zemini açar.

İhtarnamenin 7201 sayılı Tebligat Kanunu kapsamında noter aracılığıyla çekilmesi, tebliğ belgesinin delil değeri açısından en güçlü yöntemdir. KEP üzerinden gönderim de geçerlidir; ancak borçlunun KEP adresi yoksa noter ihtarnamesi kullanılır. Sözlü uyarı ve cep telefonu mesajı, hukuki delil değeri taşımadığı için ihtarname yerine geçmez.

İhtarnamede Bulunması Gereken Unsurlar

Nafaka borcu ihtarnamesinde aşağıdaki unsurlar açıkça yer almalıdır. Bu unsurlar eksik bırakıldığında ihtarname hükümsüz kalabilir.

• Alacaklı ve borçlunun tam kimlik ve adres bilgileri (TC kimlik numarası dahil)
• Nafakayı hükmeden mahkeme adı, karar tarihi ve karar numarası
• Nafakanın türü (tedbir, iştirak, yoksulluk, yardım) ve aylık tutarı
• Ödenmemiş dönemler ve her bir dönemin tutarı (aylık bazında tablo)
• Toplam borç tutarı (ödenmemiş nafakalar + 4721 s.lı TMK m.176 kapsamında TÜFE artışları)
• Ödeme vadesi ve ödeme yapılacak banka hesabı (IBAN)
• Ödeme yapılmadığı takdirde başlatılacak hukuki süreçler
• 2004 s.lı İİK m.344 kapsamındaki tazyik hapsi şikayeti uyarısı
• 5237 s.lı TCK m.201 aile hukuku yükümlülüklerine aykırılık suçu uyarısı
• İhtarnamenin tarihi, imza ve noter onayı

Birikmiş nafaka hesabında 4721 sayılı TMK m.176/4 uyarınca yıllık TÜFE artışı otomatik uygulanır; ayrıca hakim kararı gerekmez. Ödenmeyen her ay için aylık nafakaya TÜFE artışı eklenir ve bu artırılmış tutar üzerinden takip yapılır. Ancak 6098 sayılı TBK m.117 uyarınca temerrüt faizi de işletilebilir; nafakanın vade tarihinden itibaren yasal faiz işler.

İcra Takibi ve Tazyik Hapsi

Nafaka ihtarnamesinden sonuç alınamazsa 2004 sayılı İİK m.34 vd. kapsamında ilamlı icra takibi başlatılır. Nafaka, mahkeme kararına dayandığı için ilamlı icra yolu izlenir. İcra dairesi borçluya ödeme emri gönderir; borçlu itiraz ederse ilamın içeriğine değil yalnızca imzaya veya ödemeye dayalı itiraz edebilir. Nafakalı ilamlı icra takibinde borçlunun maaşının 2004 sayılı İİK m.83 uyarınca dörtte bir sınırı aşan kısmı haczedilebilir; imtiyazlı alacak niteliği nedeniyle öncelikle nafaka alacaklısına ödeme yapılır.

Borçlu, icra takibi sonrasında da ödeme yapmazsa 2004 sayılı İİK m.344 kapsamında tazyik hapsi şikayeti yapılır. Bu şikayet icra ceza mahkemesine yazılı olarak verilir; alacaklının talebi üzerine borçluya üç aya kadar disiplin hapsi uygulanır. Hapis süresi borç ödendiği anda sona erer. Aşağıdaki tabloda nafaka takibinin aşamaları gösterilmektedir.

Aşama	Yetkili Merci	Süre	Dayanak
İhtarname	Noter veya KEP	Ödeme vadesi (7-30 gün)	7201 s.lı Tebligat K. m.1
İlamlı İcra Takibi	İcra Dairesi	7 gün itiraz süresi	2004 s.lı İİK m.34
Maaş Haczi	İcra Dairesi	Devam eden	2004 s.lı İİK m.83
Tazyik Hapsi Şikayeti	İcra Ceza Mahkemesi	3 ay süreli	2004 s.lı İİK m.344
Ceza Suçu Şikayeti	Cumhuriyet Başsavcılığı	6 ay şikayet süresi	5237 s.lı TCK m.201
Nafakanın Artırımı Davası	Aile Mahkemesi	Dava açılabilir	4721 s.lı TMK m.176/3

Borçlunun Savunma İmkanları

Tazyik hapsi şikayetinde borçlu, 2004 sayılı İİK m.344 uyarınca "ödeme imkanı bulunmadığı" savunmasını ileri sürebilir. Ancak bu savunma için borçlunun fiilen ödeme gücünün bulunmadığını kanıtlaması gerekir; sadece "param yok" demek yetmez. Borçlunun gelirinin belirlenmesi, mal varlığı, SGK hizmet cetveli, banka hesapları mahkeme tarafından incelenir.

Nafakanın azaltımı veya kaldırılması talebi ayrı bir davadır ve aile mahkemesinde 4721 sayılı TMK m.176/3 uyarınca açılır. Borçlunun gelirinin önemli ölçüde azalması, işini kaybetmesi, yeni çocuğunun doğması, alacaklının yoksulluk durumunun ortadan kalkması veya yeniden evlenmesi gibi durumlarda nafaka azaltım/kaldırım talebi dava konusu yapılabilir. Ancak bu dava nafaka borcunu kendiliğinden durdurmaz; dava süresince borç işlemeye devam eder.

Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi halinde 4721 sayılı TMK m.176/2 uyarınca yoksulluk nafakası kendiliğinden kaldırılır; ayrı bir dava gerekmez. Borçlu bu durumu öğrendiğinde aile mahkemesinden tespit davası açabilir ve kendiliğinden kaldırılma tarihinden sonra ödenmiş nafakayı sebepsiz zenginleşme hükümleri (TBK m.77) çerçevesinde geri isteyebilir. Güncel aile hukuku şablonları için özellikler sayfasını inceleyebilirsiniz.

Ceza Boyutu ve TCK m.201

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.201, aile hukukundan doğan yükümlülüklerin ihlali suçu kapsamında nafaka ödememeyi de ceza sonucuna bağlar. Ancak bu madde için 5237 sayılı TCK m.73 kapsamında şikayet koşulu ve somut kastın ispatı gerekir. Uygulamada 2004 sayılı İİK m.344 tazyik hapsi yolu daha hızlı ve etkin kabul edildiği için ceza yolu nispeten az kullanılmaktadır.

Altı aylık şikayet süresi, nafakanın ödenmediği her bir ay için ayrı ayrı işler; her bir ödememe bir tecrübeli suç sayılır. Şikayet dilekçesi Cumhuriyet Başsavcılığı'na verilir; savcılık soruşturma açar ve borçlunun kasıt unsurunu inceler. Mahkumiyet halinde hapis cezası verilebilir; ancak pratikte tazyik hapsi daha yaygın bir yaptırım biçimidir.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

İlk yaygın hata, ihtarname göndermeden doğrudan tazyik hapsi şikayeti yapmaktır. Tazyik hapsinin uygulanabilmesi için önce icra takibinin kesinleşmiş ve ödeme yapılmamış olması gerekir. İhtarname bu zincirin başlangıcıdır ve eksikliği halinde şikayet usulden reddedilebilir.

İkinci hata, birikmiş nafaka hesabında TÜFE artışını ihmal etmektir. 4721 sayılı TMK m.176/4 uyarınca yıllık TÜFE artışı otomatik uygulanır; ihtarname ve takip dilekçesinde bu artışın eklenmemesi alacaklının eksik tahsil etmesine yol açar. Her yıl için ayrı ayrı aylık nafakanın TÜFE çarpılmış hali tablo biçiminde gösterilmelidir.

Üçüncü hata, çocuğun reşit olduğu tarih sonrasında da iştirak nafakası talep etmeye devam etmektir. 4721 sayılı TMK m.328 uyarınca iştirak nafakası çocuğun 18 yaşını doldurmasıyla kural olarak son bulur; öğrencilik devam ediyorsa dava yoluyla uzatım gerekir. Otomatik uzatım yoktur. Detaylı abonelik bilgileri için fiyatlar sayfasına, özel durumlar için iletişim sayfamıza başvurabilirsiniz.