Sözleşme imzalama eş muvafakatnamesi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu madde 194 uyarınca aile konutuna ilişkin işlemlerde veya 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu madde 584 kefalet sözleşmelerinde eşin yazılı rızasının alınmasını sağlayan hukuki belgedir. Medeni Kanunun madde 194 hükmüne göre aile konutu olan taşınmazın satışı, kiralanması, ipotek edilmesi veya diğer hak sınırlaması işlemlerinde diğer eşin açık rızası gerekir. Benzer şekilde TBK madde 584 de eşin kefalet sözleşmesine yazılı rıza vermesini emreder.
15 yıllık aile ve sözleşmeler hukuku tecrübemiz, eş muvafakatnamesi alınmadan yapılan işlemlerin sonradan iptal edildiğine ve iyi niyetli üçüncü kişilerin ağır mağduriyetler yaşadığına defalarca şahit olmuştur. Özellikle banka kredilerinde, kira sözleşmelerinde ve ticari kefalet ilişkilerinde eş muvafakatnamesi şartına uyulması, sözleşmenin geçerliliği açısından hayati önem taşır.
Hukuki Dayanak ve Zorunluluk
4721 sayılı TMK madde 194 aile konutunu koruma altına alır. Aile konutu, eşlerin birlikte yaşadıkları ve aile hayatını sürdürdükleri konut olarak tanımlanır. Bu konutun tapuya malik olan eş tarafından diğer eşin rızası olmadan satılması, kiralanması veya üzerinde sınırlı ayni hak tesis edilmesi hukuken geçersizdir.
Sözleşme İmzalama Eş Muvafakatnamesi Belgesini Hemen Oluşturun
Hukuki şablon, kişisel bilgilerinizle doldurulmuş PDF olarak indirin.
Belgeyi Oluştur6098 sayılı TBK madde 584 kefalet sözleşmelerinde eş rızasını düzenler. Bu madde uyarınca eşlerin birinin kefil olması için diğerinin yazılı rızası şarttır. Sözleşme imzalanmadan önce rızanın alınması gerekir; sonradan alınan rıza geçerli sayılmaz. Bu düzenleme özellikle ticari kefalet işlemlerinde eşleri korumaya yöneliktir.
Eş muvafakatnamesi aynı zamanda 6100 sayılı HMK madde 74 kapsamında özel yetki gerektiren işlemlerde de gerekli olabilir. Özellikle velayet, vesayet, miras paylaşımı gibi aile hukukuna ilişkin konularda eşin muvafakati istenebilir. Bu muvafakatin yazılı olması ve mümkünse noter huzurunda düzenlenmesi ispat kolaylığı sağlar.
Hangi İşlemler İçin Muvafakat Gerekir?
Uygulamada eş muvafakatnamesi gereken işlemler şunlardır:
- Aile konutunun satışı veya devri (TMK madde 194)
- Aile konutunun kiraya verilmesi
- Aile konutu üzerinde ipotek tesisi
- Aile konutu üzerinde intifa veya oturma hakkı tanınması
- Eşin kefalet sözleşmesi imzalaması (TBK madde 584)
- Ortak mülk ticari kullanıma verilmesi
- Evlilik birliği için önemli mali taahhütler
- Aile konutunu riske atabilecek kredi sözleşmeleri
- Aile birliği menfaatini etkileyebilecek önemli ticari işlemler
Bu liste tahdidi değildir; evlilik birliğinin menfaatini ilgilendiren önemli mali işlemler için eş muvafakati istenmesi genel ilkedir. 4721 TMK madde 193 evlilik birliği süresince eşlerin birlikte karar alma yükümlülüğünü düzenler. Bu yükümlülüğün ihlali evlilik birliğinin sarsılması bağlamında boşanma davalarında kusur olarak değerlendirilebilir.
Muvafakatname Şekli ve İçeriği
Eş muvafakatnamesi yazılı olarak düzenlenmelidir. Şekil açısından üç seçenek vardır:
| Muvafakatname Türü | Geçerlilik | İspat Gücü |
|---|---|---|
| Adi Yazılı | Geçerli | Zayıf |
| İmza Onaylı (noter) | Geçerli | Orta |
| Noter Düzenlemeli | Geçerli | Güçlü |
| Konsolosluk | Geçerli (yurtdışı) | Güçlü |
| Sözlü | Geçersiz | Yok |
Kefalet sözleşmelerinde TBK madde 583 uyarınca kefalet miktarının el yazısıyla ve tarihinin de elle yazılması şarttır. Eş muvafakatinde de benzer bir titizlik gösterilmesi gerekir; muvafakat konusunun, miktarın ve tarihin muvafakat eden eş tarafından açık şekilde belirtilmesi önemlidir. Bankalar ve kurumsal işlemlerde noter düzenlemeli muvafakatname tercih edilir.
Muvafakatnamede Bulunması Gerekenler
Usulüne uygun bir eş muvafakatnamesinde aşağıdaki unsurlar yer almalıdır. Birincisi tarafların kimlik bilgileri: muvafakat veren eşin ad-soyadı, T.C. kimlik numarası, adresi; muvafakat alınacak işlemi yapacak eşin bilgileri. İkincisi işlem konusu: hangi işleme muvafakat verildiği somut şekilde tanımlanmalıdır. Aile konutu için adres ve tapu bilgileri, kefalet için borçlu bilgileri ve azami tutar belirtilmelidir.
Üçüncüsü muvafakatin kapsamı: Verilen iznin sınırları net olmalıdır. Örneğin "X adresindeki aile konutunun yalnızca 500.000 TL ve üzeri bedelle satılmasına muvafakat ediyorum" gibi somut bir ifade, sonradan çıkabilecek uyuşmazlıkları önler. Genel ve muğlak muvafakatlar sorunlu olabilir.
Dördüncüsü tarih ve imza: muvafakat tarihi ve muvafakat veren eşin imzası olmazsa olmazlardandır. Ayrıca kefalet muvafakatinde TBK madde 583 uyarınca miktarın elle yazılması da gereklidir. Noter düzenlemesinde noter kimlik doğrulaması ve işlemin anlamının izah edilmesi süreçleri de eklenir.
Uygulamada Sıkça Karşılaşılan Sorunlar
Eş muvafakatnamesi alınmadan yapılan işlemlerin sonuçları ağır olabilir. Banka kredilerinde eş muvafakati eksikliği sıkça davaya konu olur. Örneğin koca, eşinin muvafakati olmadan büyük tutarlı kredi çekip aile konutuna ipotek verirse, bu ipotek işlemi geçersiz sayılabilir. Banka, iyi niyetli üçüncü kişi olarak korunmayı umsa da TMK madde 194 anlamında aile konutu koruması öncelikli uygulanır.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi içtihatları bu konuda istikrarlıdır. Aile konutu niteliğindeki bir taşınmazın diğer eşin muvafakati olmadan satılması halinde tapu iptali ve tescili davası açılabilir. Dava zamanaşımı süresi TMK'da özel olarak düzenlenmemiş olup dürüstlük kuralı çerçevesinde makul süre aranır.
Kefalet sözleşmelerinde eş rızası eksik olursa sözleşme kural olarak geçersizdir (TBK madde 584). Ancak bu geçersizlik kesin olmayıp askıda bulunur; eş sonradan rıza vererek sözleşmeyi geçerli kılabilir. Ancak rıza sözleşmenin imzalanmasından sonra dahi verilse somut sürecin başlangıcına geri dönük etki göstermez; yalnızca geleceğe dönük geçerlilik sağlar.
Muvafakatname İçin Güncel Örnek
Tipik bir eş muvafakatnamesi metni aşağıdaki gibidir: "Ben, [ad soyad, T.C. no, adres], eşim [ad soyad, T.C. no, adres]'in, [işlem tarihi]'nde yapacağı [işlem açıklaması] için 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu madde 194 uyarınca yazılı muvafakatimi veriyorum. Bu muvafakat [somut işlem koşullarıyla] sınırlıdır. Tarih: [...] İmza: [...]"
Noter düzenlemeli muvafakatnameler için noter örnek metin sağlar. Muvafakat veren eşin notere giderken kimlik, muvafakat alınacak eşin bilgileri, işlemle ilgili belgeler (tapu, kira sözleşmesi, kredi sözleşmesi örneği) hazır bulundurulmalıdır. Bazı kurumsal işlemlerde muvafakat formatı banka veya kurum tarafından belirlenmiş olabilir.
Yurt dışında bulunan eşler için T.C. Başkonsolosluğu kanalıyla düzenlenen muvafakatnameler noter muvafakatnamesi hükmündedir. Ayrıca güvenli elektronik imza ile dijital olarak muvafakat verilmesi mümkündür (5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu). Ancak banka ve resmî kurumların bu şekli kabul edip etmediği önceden teyit edilmelidir.
Dava ve İspat Süreçleri
Eş muvafakatnamesi ile ilgili uyuşmazlıklarda görevli mahkeme, uyuşmazlığın niteliğine göre belirlenir. Aile konutu uyuşmazlıklarında Aile Mahkemesi (TMK madde 194), kefalet uyuşmazlıklarında Asliye Hukuk veya Ticaret Mahkemesi görevlidir. Yetkili mahkeme taşınmazın bulunduğu yer veya davalının yerleşim yeridir (HMK madde 6, 12).
İspat yükü 6100 HMK madde 190 uyarınca muvafakat verdiğini iddia eden tarafa aittir. Yazılı muvafakatname bu ispatı kolaylaştırır. Yazılı muvafakat yoksa ancak şahitlik ile dahi ispat zor olabilir. HMK madde 200 uyarınca 15.000 TL üstü uyuşmazlıklarda senetle ispat zorunludur; bu nedenle yazılı muvafakat hayati önem taşır.
Bankalar ve kurumsal sözleşme tarafları açısından eş muvafakatnamesinin eksikliği sözleşmenin geçersizliğine yol açtığı için ödünç verilen paralar veya sağlanan hizmetler açısından ciddi risk oluşturur. Bu nedenle bankalar kredi sözleşmesi imzalamadan önce muvafakatnameyi kayıtlarına alır. Türkiye Bankalar Birliği (tbb.org.tr) bu konuda standart kılavuzlar yayımlamaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Eş muvafakatnamesi sözlü olarak verilebilir mi?
Hayır. TMK madde 194 ve TBK madde 584 yazılı şekil şartı koyar. Sözlü muvafakat geçersizdir ve sözleşmenin iptaline yol açabilir.
Muvafakatname noter huzurunda mı olmalı?
Zorunlu değil ancak ispat kolaylığı açısından noter düzenlemesi tercih edilir. Bankalar ve kurumsal işlemlerde noter muvafakatnamesi standart uygulamadır.
Muvafakat sonradan geri alınabilir mi?
Sözleşme imzalanmadan önce geri alınabilir. İmzalandıktan sonra sözleşmenin geçerliliğini etkilemez ancak tazminat davalarında kusur değerlendirmesinde dikkate alınabilir.
Aile konutu nasıl belirlenir?
Eşlerin birlikte yaşadığı ve aile hayatını sürdürdüğü konuttur. Tapuda aile konutu şerhi konulması koruma sağlar. TMK madde 194 hükümleri uygulanır.
Kefalette eş rızası eksik olursa sözleşme geçerli mi?
Hayır, TBK madde 584 uyarınca eş rızası olmadan yapılan kefalet sözleşmesi askıda geçersizdir. Sonradan rıza verilirse geleceğe yönelik geçerli olur.
Eş muvafakatnamesi için ücret alınır mı?
Noter düzenlemeli muvafakatname için 2026 itibariyle yaklaşık 800-1.200 TL arası harç ve hizmet bedeli alınır. Adi yazılı olanda ücret yoktur.
Alakalı Araçlar
Bu konu hakkında diğer platformlarımızdan da faydalanın.
Kiracılık Hakkı Devir Sözleşmesi
Kira & Gayrimenkul
Fazla Mesaim Ödenmiyor
Haftalık 45 saati aşan çalışmalar için %50 zamlı fazla mesai ücreti.
Kıdem Tazminatı Hesaplama
İş Kanunu md. 14 gereği, kıdem tavanını dikkate alarak kıdem tazminatını hesaplar. Yasal Dayanak: 4857 sayılı İş Kanunu m.32 ve devamı ücret hükümleri, 5510 sayılı SGK Kanunu.
Daha Fazla Rehber
Hukuki Belgeler
200+ hukuki belge şablonu