Akademik dünyada danışmanlık ilişkisi uzun yıllar sözlü mutabakatlarla yürütüldü. Oysa son beş yılda ofisimize gelen uyuşmazlıkların ciddi bir kısmı, yazılı bir Akademik Danışmanlık / Tez Sözleşmesi yapılmadığı için kanıt zafiyetiyle sonuçlanıyor. Tez yazım desteği veren akademisyenden, istatistik analizi sunan uzmana; editörlük hizmeti veren serbest çalışandan, proje koçluğu yapan danışmana kadar geniş bir yelpazede aynı sorun karşımıza çıkıyor: taraflar işin kapsamı, ücreti, teslim tarihi ve fikri mülkiyet haklarını net yazmadıkları için sonradan ciddi zararlara uğruyor.
Geçtiğimiz dönemde bir danışanımız, yüksek lisans tezi için altı ay boyunca literatür taraması ve metodoloji desteği aldığı kişiye 45.000 TL ödeme yapmış; ancak ortada yazılı bir metin olmadığı için hizmetin içeriğini ispatlayamamıştı. Benzer şekilde, hizmet sağlayan tarafın da alacağını tahsil edemediği pek çok dosya görüyoruz. İşte tam da bu nedenle, 2026 yılı itibariyle güncel mevzuat çerçevesinde hazırlanmış bir Akademik Danışmanlık / Tez Sözleşmesi hem danışan hem de danışman için vazgeçilmez bir belge niteliği taşıyor.
Akademik Danışmanlık / Tez Sözleşmesi Hukuki Niteliği Nedir?
Hukuki açıdan bu tür sözleşmeler, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 502-514. maddeleri arasında düzenlenen vekâlet sözleşmesi ile 470-486. maddeler arasındaki eser sözleşmesi arasında bir yerde konumlanıyor. İşin niteliğine göre ikili bir ayrım yapmak gerekiyor.
Akademik Danışmanlık / Tez Sözleşmesi Şablonunu Hemen Oluşturun
Profesyonel şablon, tüm zorunlu maddelerle birlikte 5 dakikada hazır.
Sözleşmeyi OluşturEğer danışman belirli bir sonuç taahhüt ediyorsa — örneğin "SPSS üzerinde veri analizi yapılıp çıktı raporu teslim edilecek" gibi somut bir eser ortaya çıkacaksa — TBK m. 470 anlamında eser sözleşmesi hükümleri uygulanır. Ancak danışman yalnızca süreç boyunca rehberlik edecek, tezin belirli bölümlerinde görüş bildirecekse, bu ilişki vekâlet sözleşmesi niteliğindedir. Bu ayrım, ayıp sorumluluğu ve fesih hakları açısından çok kritik.
Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 2024 tarihli bir kararında (E. 2023/4521) akademik editörlük hizmetinin eser sözleşmesi olduğu, teslim edilen metnin dil ve içerik bütünlüğü bakımından ayıplı çıkması halinde TBK m. 475'teki seçimlik haklarının kullanılabileceği vurgulanmıştı. Benzer şekilde Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, tez yazım sürecinde verilen hizmetin niteliğine göre karma sözleşme kabul edilebileceğine hükmetmiş durumda.
Akademik Etik Sınırları ve Geçersizlik Riski
Burada çok önemli bir uyarı yapmamız gerekiyor. Yükseköğretim Kurulu'nun (yok.gov.tr) "Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi" uyarınca, bir kişinin tezini başkası adına tamamen yazması intihal ve etik ihlal kapsamındadır. Dolayısıyla sözleşmenin konusu "tezin tamamının yazılması" olarak düzenlenirse, TBK m. 27 uyarınca konusu hukuka ve ahlaka aykırı olan sözleşme kesin hükümsüz sayılır.
Meşru akademik danışmanlık şu faaliyetleri kapsayabilir:
- Literatür taraması yönlendirmesi ve kaynak önerisi
- Metodoloji seçimi konusunda rehberlik
- İstatistiksel analiz ve SPSS/R/STATA çıktısı hazırlama
- Dil editörlüğü, imla ve akademik yazım düzeltmeleri
- APA, MLA, Chicago gibi atıf formatlarının düzenlenmesi
- İntihal taraması (Turnitin, iThenticate) ve raporlama
- Savunma provası ve sunum koçluğu
2026 Yılında Akademik Danışmanlık / Tez Sözleşmesi'nde Bulunması Gereken Zorunlu Unsurlar
Geçerli bir sözleşme için bazı asgari unsurların yazılı olarak yer alması şart. Bu unsurları eksik bırakan metinler, ihtilaf anında mahkemede boşluk bırakıyor ve hâkimin takdirine kalıyor. Oysa tarafların iradesini net yansıtan bir metin, yargılama süresini de kısaltıyor.
1. Tarafların Kimlik ve İletişim Bilgileri
T.C. kimlik numarası, vergi kimlik numarası (eğer danışman şirket ya da şahıs şirketi ise), adres, e-posta ve telefon bilgileri eksiksiz yazılmalı. KEP adresi varsa mutlaka eklenmeli; çünkü 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu çerçevesinde tebligat açısından büyük kolaylık sağlıyor.
2. Hizmetin Kapsamı ve Somut Tanımı
"Tez danışmanlığı yapılacaktır" gibi muğlak ifadeler ihtilafın temel kaynağı. Bunun yerine hizmetin somut olarak ne içerdiğini maddeler halinde yazmak gerekiyor. Örneğin: "Yüksek lisans tezinin 3. bölümü için literatür taraması yapılacak, en az 40 akademik kaynaktan özet çıkarılacak ve kaynakça APA 7 formatında düzenlenecektir."
3. Ücret, Ödeme Planı ve Fatura
Toplam ücret, KDV dahil mi hariç mi, hangi tarihlerde ne kadar ödeme yapılacak, ödemenin hangi banka hesabına yatırılacağı açıkça belirtilmeli. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca fatura veya serbest meslek makbuzu düzenleme yükümlülüğü de sözleşmede hatırlatılmalı.
4. Teslim Tarihleri ve Aşamalar
Ara teslim tarihleri (milestone) koymak hem danışanı hem danışmanı koruyor. Her aşamanın sonunda onay mekanizması işletilmeli; onaylanan iş için geri dönüş istenmeyeceği de belirtilmeli.
5. Fikri Mülkiyet ve Gizlilik
5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 8. ve 14. maddeleri uyarınca, hazırlanan özgün metinlerin mali hakları sözleşmede açıkça devredilmediği sürece eser sahibinde kalır. Akademik danışmanlıkta kural olarak danışanın kendi tezi üzerinde hak sahibi olduğu, danışmanın ise teslim ettiği ara çıktılar üzerindeki mali hakları danışana devrettiği açıkça yazılmalı. Ayrıca gizlilik taahhüdü de mutlaka eklenmeli.
Akademik Danışmanlık / Tez Sözleşmesi'nde Dikkat Edilmesi Gereken Kritik Noktalar
Uygulamada sık görülen hataları önceden bilmek, sonradan büyük zararlardan kaçınmayı sağlıyor. Aşağıdaki noktalara özellikle dikkat etmenizi öneriyorum:
- Cayma ve fesih şartları: Tarafların hangi koşullarda sözleşmeden dönebileceği ve bu durumda iade edilecek/iade edilmeyecek tutar net yazılmalı. TBK m. 512 uyarınca vekâletten her zaman azil ve istifa mümkündür; ancak zararın tazmini gündeme gelebilir.
- Gecikme tazminatı: Teslim gecikmesi halinde günlük veya haftalık oranda tazminat belirlenmeli. Ancak TBK m. 182 çerçevesinde fahiş cezai şart mahkemece indirilebilir.
- Revizyon hakkı: Danışanın kaç kez revizyon isteyebileceği, hangi kapsamda ücretsiz olduğu yazılmalı.
- Uyuşmazlık halinde yetkili mahkeme: HMK m. 17 uyarınca tacirler arası sözleşmelerde yetki sözleşmesi yapılabilir; ancak tüketici sıfatı varsa 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun devreye girer ve tüketicinin ikametgâhı mahkemesi yetkili olur.
- Mücbir sebep: TBK m. 136 kapsamında ifa imkânsızlığı doğuran durumlar (doğal afet, salgın, resmi makam yasağı) tanımlanmalı.
- Elektronik imza geçerliliği: 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu uyarınca güvenli elektronik imza ile imzalanan sözleşmeler yazılı şekil şartını karşılar.
Son dönemde sözleşme analiz aracımız üzerinden incelediğimiz akademik danışmanlık metinlerinin yaklaşık %60'ında fikri mülkiyet ve gizlilik maddelerinin eksik olduğunu görüyoruz. Bu da danışanın en çok zarar gördüğü alan.
Süreler, Zamanaşımı ve Yasal Sınırlar: Pratik Tablo
Akademik danışmanlık sözleşmelerinde karşılaşabileceğiniz sürelerin hızlıca görebileceğiniz bir özetini aşağıya çıkardım:
| Konu | Süre / Sınır | Dayanak |
|---|---|---|
| Eser sözleşmesinde ayıp ihbarı | Teslimden sonra makul süre | TBK m. 477 |
| Eser sözleşmesi zamanaşımı (genel) | 5 yıl | TBK m. 478 |
| Ağır kusurlu ayıpta zamanaşımı | 20 yıl | TBK m. 478/2 |
| Vekâlet ücreti alacağı zamanaşımı | 5 yıl | TBK m. 147/5 |
| Genel alacak zamanaşımı | 10 yıl | TBK m. 146 |
| Tüketici hakem heyeti parasal sınırı (2026) | Büyükşehir: 192.000 TL'ye kadar | TKHK Yönetmelik |
| Serbest meslek makbuzu düzenleme | Tahsilat anında | 213 sayılı VUK m. 236 |
| Damga vergisi (nispi, sözleşme bedeli üzerinden) | Binde 9,48 | 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu |
Güncel rakamlar için Gelir İdaresi Başkanlığı'nın resmi sitesinden (gib.gov.tr) ve mevzuat.gov.tr üzerinden doğrulama yapmanızı tavsiye ederim. Ayrıca Resmî Gazete'de (resmigazete.gov.tr) yayımlanan yıllık güncellemeler dikkatten kaçırılmamalı.
Uyuşmazlık Çıkarsa Hangi Yola Başvurulur?
İhtilaf halinde izlenecek adımlar, tarafların sıfatına göre farklılık gösteriyor. Danışan gerçek kişi ve ticari amaç gütmeyen birey ise tüketici sayılır; bu durumda önce tüketici hakem heyeti, sınır üzerindeki miktarlar için tüketici mahkemesi yetkili.
Ticari ilişki varsa — örneğin bir şirket, çalışanının tezi için danışmanlık aldıysa — 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu değil, ticari dava olarak asliye ticaret mahkemesi görevli olur. Ancak dava açmadan önce 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu uyarınca ticari davalarda arabuluculuk dava şartı unutulmamalı.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 2025 tarihli bir kararında (E. 2024/8912), akademik danışmanlık hizmeti veren kişinin teslim ettiği metnin intihal oranının yüksek çıkması üzerine tüketici konumundaki danışanın tamamen iade hakkını kullandığı ve mahkemenin bu talebi TBK m. 475 kapsamında kabul ettiği görülüyor. Emsal karar, danışanın korunması bakımından önemli bir referans.
Uyuşmazlık büyümeden, sözleşmenin hazırlık aşamasında Sözleşme Cepte platformunda hazır bulunan şablonları kullanmak hem zaman hem de maliyet açısından önemli avantaj sağlıyor. Farklı senaryolar için detaylı fiyat bilgisine fiyatlandırma sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Tez yazım danışmanlığı yasal mı?
Tezin tamamının başkası tarafından yazılması YÖK etik yönergesi gereği intihaldir ve sözleşme TBK m. 27 uyarınca hükümsüzdür. Ancak literatür taraması, metodoloji rehberliği, istatistiksel analiz, dil editörlüğü, intihal taraması gibi yardımcı hizmetler yasaldır ve sözleşmeye bağlanabilir.
Akademik Danışmanlık / Tez Sözleşmesi'nin noter onayı şart mı?
Hayır, zorunlu değil. Adi yazılı şekil yeterlidir. Ancak ıslak imzalı iki nüsha halinde düzenlenmesi veya 5070 sayılı Kanun kapsamında güvenli elektronik imza ile imzalanması ispat kolaylığı sağlar. Yüksek bedelli sözleşmelerde noter onayı isteğe bağlı olarak tercih edilebilir.
Danışman işi yarım bırakırsa ne olur?
TBK m. 512 uyarınca vekâlet ilişkisinde istifa her zaman mümkündür; ancak uygunsuz zamanda istifa halinde zarar tazmini gündeme gelir. Eser sözleşmesi niteliğindeyse TBK m. 484 kapsamında iş sahibi sözleşmeden dönebilir ve ödediği bedelin iadesini isteyebilir.
Ödeme yapıldı ama fatura kesilmiyor, ne yapmalıyım?
213 sayılı VUK m. 236 uyarınca serbest meslek erbabı tahsilat anında makbuz düzenlemekle yükümlüdür. Fatura/makbuz düzenlemeyen danışman için Gelir İdaresi Başkanlığı'na (gib.gov.tr) veya e-Devlet üzerinden ihbar bildirimi yapılabilir. Ayrıca bu durum ispat aracı olarak banka dekontuyla tamamlanmalı.
Danışman hazırladığı analizleri başka öğrencilere satarsa ne olur?
Sözleşmede gizlilik ve münhasırlık maddesi varsa, bu durum ağır bir sözleşme ihlali olup cezai şart talep edilebilir. Ayrıca 5846 sayılı FSEK kapsamında mali hakların devredildiği durumlarda hak ihlali davası da gündeme gelir. Türk Ceza Kanunu m. 239 kapsamında ticari sır niteliği taşıyan bilgiler için ceza sorumluluğu da söz konusu olabilir.
Tüketici hakem heyetine nasıl başvurulur?
e-Devlet üzerinden (turkiye.gov.tr) "Tüketici Bilgi Sistemi" (TÜBİS) sekmesinden online başvuru yapılabilir. Başvuru ücretsizdir. 2026 yılı parasal sınırları içinde kalan uyuşmazlıklar heyete, üzerindeki tutarlar tüketici mahkemesine intikal ettirilir.
Sözleşme imzalanmadan önce metni kim incelemeli?
Uzmanlık gerektiren maddeler için bir hukuk danışmanından görüş almak en güvenli yoldur. Hızlı bir ön değerlendirme için sözleşme analiz aracımız üzerinden metni yükleyerek risk haritasını çıkarabilir, sonrasında detaylı sorularınız için iletişim sayfamız aracılığıyla bize ulaşabilirsiniz.
Bir sözleşmenin gerçek değeri, her şey yolunda giderken değil; işler karıştığında ortaya çıkıyor. Akademik danışmanlık gibi emek yoğun ve sonuç odaklı bir ilişkide, tarafların iyi niyetine güvenmek yerine yazılı bir metinle ilerlemek hem danışanı hem danışmanı koruyor. Önümüzdeki akademik dönemde hizmet almayı ya da vermeyi planlıyorsanız, sözleşmenizi hazırlama aşamasını ihmal etmeyin — çünkü çoğu zaman ödenen birkaç saatlik hazırlık, aylarca süren bir davanın önüne geçiyor. Konuyla ilgili daha fazla yazıya blog yazılarımız arasından ulaşabilirsiniz.
Alakalı Araçlar
Bu konu hakkında diğer platformlarımızdan da faydalanın.
Veraset ve İntikal Vergisi
Miras yoluyla intikal eden mal varlığında ödenecek vergiyi basamaklı olarak hesaplar. Yasal Dayanak: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu, 3065 sayılı KDV Kanunu.
Fazla Mesaim Ödenmiyor
Haftalık 45 saati aşan çalışmalar için %50 zamlı fazla mesai ücreti.
Genel Taahhütname
taahhut
Daha Fazla Rehber
Tüm Sözleşme Şablonları
200+ profesyonel sözleşme şablonu