Araç Satış Sözleşmesi Nasıl Hazırlanır? 2026 Güncel Rehber

Araç satış işlemi sıradan bir satış gibi görünse de 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.207 vd. hükümleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve Noterlik Kanunu ile noter huzurunda resmi şekil şartına bağlanmıştır. Sözleşmenin noter dışında "gayri resmi" olarak yapılması; mülkiyetin geçmemesi, trafikte üçüncü kişilere karşı sorumluluğun devam etmesi ve vergi-ceza kayıtlarının eski malik üzerinde kalması gibi ciddi sonuçlar doğurur.

Araç alım satım uyuşmazlıklarında onbeş yıla yakın tecrübemle söyleyebilirim ki, satış sözleşmesinin sadece noter önünde yapılması yeterli değildir; taraflar arasındaki iç ilişkiyi düzenleyen bir iç satış sözleşmesi de hazırlanmalıdır. Bu sözleşme; aracın teknik durumu, belirtilen kilometre, motor numarası, hasar geçmişi, kısıtlılık kontrolü ve ödeme planı gibi kritik noktaları belirler. Notere yansıtılmayan bu detaylar, kusurlu ayıplı ifa halinde ispat zemini oluşturur.

Araç Satışının Hukuki Zemini

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.20 ve Noterlik Kanunu m.89 uyarınca tescilli araçların satışı yalnızca noter önünde yapılır ve noter tarafından MERNİS-ARAÇ sistemi üzerinden tescil güncellemesi anında yapılır. Notere uğramayan sözleşmelerle yapılan satışlar, 6098 sayılı TBK m.12 uyarınca şekle aykırılık nedeniyle geçersizdir ve mülkiyet alıcıya geçmez.

Noter devri öncesinde alıcı ile satıcı arasında hazırlanacak "iç satış sözleşmesi" (ön sözleşme veya ikinci el araç satış sözleşmesi), 6098 sayılı TBK m.207 vd. kapsamındaki genel satış hükümlerine tabidir. Burada tarafların karşılıklı irade beyanı, aracın özellikleri, teslim ve ödeme şartları yer alır. Bu sözleşmenin geçerliliği adi yazılı şekle bağlıdır; taraflar ve varsa tanıkların imzası yeterlidir.

Ayıplı ifa bakımından 6098 sayılı TBK m.219 vd., 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.8 vd. hükümleri uygulanır. Ticari satışlarda 6102 sayılı TTK m.23 uyarınca satıcının ayıp ihbarı için sekiz günlük süre kuralı işler. T.C. Ticaret Bakanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Tescil Daireleri, araç satış işlemlerinin resmi kaynağıdır.

Noter Devri Öncesi Kontrol Listesi

Alıcı için noter devrinden önce yapılması gereken kontrol adımları, sonradan ortaya çıkabilecek ciddi sorunları önler. Aşağıdaki listede asgari kontrol seti yer alır.

• Araç tescil belgesi (ruhsat) ile aracın şasi, motor ve plaka bilgilerinin fiziksel eşleşmesi
• e-Devlet üzerinden "Araç Sorgulama" ile trafik cezası, vergi borcu, rehin ve haciz kontrolü
• Emniyet Genel Müdürlüğü kaçak araç sorgulaması
• Kilometre geçmişi sorgusu (Tramer ve ekspertiz raporlarıyla)
• Hasar kaydı ve ağır hasar geçmişi (Tramer sorgulaması)
• Modifiye, ısıtma, LPG gibi değişikliklerin tescilde kayıtlı olup olmadığı
• Yetkili servis bakım geçmişi ve orijinal anahtar kontrolü
• Vergi dairesinden 1319 sayılı EVK kapsamında motorlu taşıtlar vergisi durumu

Bu kontroller özellikle ikinci el araçlarda kritiktir. Noter, satışı ancak 2918 sayılı Kanun m.20 uyarınca tüm vergi ve trafik cezaları ödenmişse veya üstlenilmişse yapar. Rehin, haciz veya kaçak araç şerhi varsa satış gerçekleştirilmez; bu nedenle alıcı noterdeki engelleri önceden öğrenmeli, ödenecek kalemler satış bedelinden düşülmelidir.

Sözleşmenin Zorunlu Unsurları

İç satış sözleşmesi 6098 sayılı TBK m.207 uyarınca taraflar, konu, semen (bedel) ve teslim şartlarını içermelidir. Araç satışına özgü olarak aşağıdaki unsurlar mutlaka yer almalıdır.

• Aracın marka, model, motor hacmi, üretim yılı, rengi, şasi numarası, motor numarası, plaka
• Kilometre bilgisi (yazı ve rakamla, dijital göstergedeki değer ve tespit tarihi)
• Ağır hasarlı, pertli veya çalıntı olmadığı yönünde satıcı beyanı
• Aracın mevcut aksesuarları, yedek anahtarı, ruhsatı, garanti belgeleri
• Bedelin para birimi, peşinat, taksit planı ve vade farkı
• Teslim tarihi ve yeri (noter devri günü ile teslim günü farklıysa ayrıca belirtilir)
• 6098 sayılı TBK m.219 vd. kapsamında ayıp durumunda uygulanacak seçimlik haklar
• Uyuşmazlık halinde yetkili mahkeme (HMK m.6 vd. çerçevesinde)

Satış bedelinin döviz cinsinden belirlenmesi, 32 Sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Kararı ile 1567 sayılı Kanun gereği Türkiye'de yerleşik kişiler arasında çoğunlukla yasaktır; istisnalar sınırlıdır. Bedel Türk Lirası cinsinden belirlenmeli, alıcı-satıcı arasında döviz cinsinden tespit ancak özel istisna kapsamında mümkün olmalıdır. Aksi halde sözleşmenin ilgili maddesi geçersiz sayılabilir.

Ayıplı Ifadan Doğan Haklar

Teslim edilen araçta beyan edilen kilometrenin çok üzerinde kilometre bulunması, gizli hasar, motor arızası veya çalıntı olması gibi durumlar 6098 sayılı TBK m.219 vd. kapsamında ayıplı ifa sayılır. Alıcı bu durumda dört seçimlik haktan birini kullanabilir: sözleşmeden dönme, bedel indirimi, ücretsiz onarım veya değişim. Ayıp ihbarı süresi ticari satışlarda sekiz gün (TTK m.23), adi satışlarda ayıbın öğrenilmesinden itibaren makul süredir.

Zamanaşımı 6098 sayılı TBK m.231 uyarınca iki yıldır; ağır kusur veya hile halinde on yıllık genel zamanaşımı uygulanır. Özellikle kilometre tahrifi, motor değişikliği gibi ciddi yanıltmalarda satıcının hilesi tespit edilirse zamanaşımı defi ileri sürülemez. Aşağıdaki tabloda satıcının sorumluluk rejimi özetlenmiştir.

Satış Türü	Ayıp İhbar Süresi	Zamanaşımı	Dayanak
Bireyler arası ikinci el	Makul süre (öğrenmeden)	2 yıl / 10 yıl (hile)	6098 s.lı TBK m.223, m.231
Galeriden tüketiciye	2 yıl (garanti)	6 yıl (TKHK m.12)	6502 s.lı TKHK m.8-12
Ticari satış (tacir-tacir)	8 gün (muayene + ihbar)	2 yıl / 10 yıl (hile)	6102 s.lı TTK m.23
Sıfır araç, bayiden tüketiciye	2 yıl garanti + ayıp	6 yıl (TKHK m.12)	6502 s.lı TKHK m.8 vd.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

En yaygın hata, taraflar arasında imzalanan el yazısı veya matbu "araç satış sözleşmesi" ile notere gitmeden devir olduğunu sanmaktır. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.20 uyarınca tescilli araçlarda mülkiyet ancak noter huzurunda yapılan satışla geçer; aksi halde aracın trafikte neden olduğu kazalar, yazılan cezalar, ödenmeyen vergiler sicilde kayıtlı malik olan satıcıya kalır. Bu durum ciddi maddi ve cezai sorumluluğa yol açabilir.

İkinci hata, satış bedelinin noter sözleşmesinde düşük gösterilmesidir. Taraflar vergi tasarrufu için noter sözleşmesine gerçek bedelin altında rakam yazdırmaya yönelebilir. Oysa bu durum 213 sayılı Vergi Usul Kanunu kapsamında vergi kaçakçılığı riski yaratır ve alıcı-satıcı ayıplı ifa davasında yanlış bedelle bağlı kalır. Ayrıca gerçek bedel üzerinden yapılmamış ödemeler yüzünden sonradan hukuki uyuşmazlık doğar.

Üçüncü hata, kilometre bilgisinin sözleşmede yer almamasıdır. Kilometre tahrifi, en sık rastlanan ayıplı ifa nedenlerinden biridir ve sözleşmede rakamla belirtilmediğinde alıcı ispat güçlüğü çeker. Sözleşmede "teslim anında araç göstergesi 125.680 km" şeklinde net bilgi bulunmalı; tespit tarihli Tramer sorgu çıktısı ek yapılmalıdır. Güncel şablonlar için özellikler sayfasını inceleyebilirsiniz.

Vergi ve Harç Kalemleri

Noter devrinde alıcı ve satıcının ödemesi gereken kalemler şunlardır: noter harcı (492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca), damga vergisi (488 sayılı Damga Vergisi Kanunu), 1319 sayılı EVK kapsamında motorlu taşıtlar vergisi (ödenmiş olmalı), ayrıca varsa trafik cezaları. 4760 sayılı ÖTV Kanunu kapsamındaki özel tüketim vergisi ilk iktisapta ödenir; ikinci el satışlarda ayrı ÖTV tahakkuku olmaz.

Galeri/yetkili satıcıdan alınan araçlarda 3065 sayılı KDV Kanunu uyarınca KDV tahakkuk eder ve faturaya yansıtılır. Bireyler arası satışta ise KDV uygulanmaz. Noterlik Kanunu m.60 kapsamında noter harçları satış bedeline göre hesaplanır; bu nedenle sözleşmede doğru bedelin belirtilmesi vergi uyumu açısından da önemlidir. Ayrıntılı abonelik seçenekleri için fiyatlar sayfasına, özel durumlar için iletişim sayfamıza başvurabilirsiniz.

Taksitli Satış ve Rehin

Araç bedeli taksitle ödenecekse 6098 sayılı TBK m.253 vd. taksitli satış hükümleri uygulanır. Alıcı tüketici ise ayrıca 6502 sayılı TKHK m.17-19 kapsamındaki "taksitle satış sözleşmesi" koruma düzenlemeleri işler; bu sözleşmede yedi günlük cayma hakkı vardır. Satıcının bedel güvencesi için araç üzerine rehin konulması 2918 sayılı Kanun m.22 ve 4721 sayılı TMK m.940 uyarınca mümkündür; rehin tescil edilinceye kadar hüküm ifade etmez.

Rehin tesisli taksitli satışta satıcı, alıcı taksitleri ödemediği takdirde rehin hakkını paraya çevirerek bedelini tahsil eder. Bu süreç 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.145 vd. kapsamında işler. Rehin tesisi sırasında satıcının alıcıya araç tesliminden önce tescilde rehin şerhini düşürtmesi, güvenliği artıran bir uygulamadır.