Bir tasarımcı ya da marka sahibiyseniz, ortaya koyduğunuz özgün formların, desenlerin ve ürün görünümlerinin ticari değeri zaman içinde ciddi rakamlara ulaşabilir. Peki elinizdeki bu değeri bir başkasına devretmek istediğinizde ne yapıyorsunuz? Mesleki pratikte sıklıkla karşılaştığımız bir tablo şu: Taraflar el sıkışıyor, fatura kesiliyor, ürün üretilmeye devam ediyor; ama tescilli tasarımın mülkiyeti hâlâ devreden kişinin üzerinde görünüyor. İşte tam da bu noktada Endüstriyel Tasarım Devir Sözleşmesi devreye giriyor ve tarafların hem Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) nezdinde hem de ticari ilişkide hukuki güvence altında olmasını sağlıyor.
2026 yılı itibarıyla 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu çerçevesinde tasarım devri; yazılı şekil şartına, noter onayına ve TÜRKPATENT sicil kaydına bağlı özel bir hukuki işlemdir. Aşağıda hem sözleşmenin hazırlanış adımlarını hem de uygulamada en çok atlanan noktaları, 15 yılı aşkın danışmanlık tecrübemizin süzgecinden geçirerek aktarıyoruz.
Endüstriyel Tasarım Devir Sözleşmesi Nedir ve Hangi Hallerde Gereklidir?
Endüstriyel tasarım, bir ürünün ya da ürün parçasının çizgi, şekil, renk, doku, malzeme veya esneklik gibi insan duyularıyla algılanan görünümüdür. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 55. maddesi tasarımı bu şekilde tanımlarken, 148. maddesi tasarım haklarının devir, lisans, rehin ve miras yoluyla el değiştirebileceğini açıkça düzenler. Bu devir işleminin temel aracı ise Endüstriyel Tasarım Devir Sözleşmesi'dir.
Endüstriyel Tasarım Devir Sözleşmesi Şablonunu Hemen Oluşturun
Profesyonel şablon, tüm zorunlu maddelerle birlikte 5 dakikada hazır.
Sözleşmeyi OluşturSözleşmenin devreye girdiği başlıca durumları şöyle sıralayabiliriz:
- Tasarımcı ile işveren şirket arasındaki hak aktarımı
- Şirket birleşme, bölünme ve devralmalarında tasarım portföyünün yeni tüzel kişiye aktarılması
- Freelance tasarımcıdan marka sahibine yapılan proje bazlı devirler
- Tasarım tescilinin tamamen satışı veya belirli bir ürün sınıfı için kısmi devri
- Miras yoluyla geçen tasarımın mirasçılar arasında paylaştırılması
Gectigimiz ay ofisimize gelen bir danışan, üç yıl önce bir mobilya firması için tasarladığı sandalye serisinin hâlâ kendi TÜRKPATENT sicilinde kayıtlı olduğunu, firma ise ürünü seri üretime almış vaziyette satışını sürdürdüğünü fark etmişti. Yazılı bir devir olmadığı için, firma ürünü kullanmaya devam ederken tasarımın tescil hakkı hâlâ tasarımcının üzerindeydi. Sonuç: Firma, yeniden müzakere masasına oturmak ve ek bedel ödemek zorunda kaldı. Bu tip hak kayıplarını önlemenin tek yolu, baştan doğru yapılandırılmış bir devir sözleşmesidir.
Devir ile Lisans Arasındaki Kritik Fark
Uygulamada en sık karıştırılan iki kavram devir ve lisanstır. Devir, tasarım üzerindeki mülkiyet hakkının kalıcı olarak karşı tarafa geçmesidir; devredenin artık o tasarım üzerinde hiçbir tasarruf yetkisi kalmaz. Lisans ise kullanım izninin belirli süre, bölge ve şartlarla verilmesidir; mülkiyet devredende kalmaya devam eder. Karıştırılması halinde ortaya çıkan tablo, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2024 tarihli emsal kararında da görüldüğü üzere, yıllarca süren hak iadesi davalarına dönüşebiliyor.
2026 Yılı İtibarıyla Endüstriyel Tasarım Devir Sözleşmesinde Zorunlu Unsurlar
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 148. maddesinin 4. fıkrası açıktır: Sınai mülkiyet haklarına ilişkin sözleşmeler yazılı şekilde yapılmadığı takdirde geçersizdir. Üstelik aynı maddenin devamında, devir sözleşmelerinin noter huzurunda imzalanma zorunluluğu da hüküm altına alınmıştır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 12. maddesinde düzenlenen genel şekil serbestisi ilkesinin burada istisnası vardır; yani "e-posta ile anlaştık, fatura kestim" savunması hukuken hiçbir sonuç doğurmaz.
Geçerli bir sözleşmede bulunması gereken asgari unsurları şu şekilde listeleyebiliriz:
- Tarafların tam kimlik bilgileri: Gerçek kişiler için T.C. kimlik numarası, tüzel kişiler için MERSİS numarası ve vergi dairesi bilgileri
- Tasarımın tanımı: TÜRKPATENT tescil numarası, başvuru tarihi, sınıf bilgisi (Locarno sınıflandırması) ve tasarımı gösteren görseller
- Devir bedeli ve ödeme koşulları: Bedelsiz devir mümkündür ancak vergi açısından emsal bedel üzerinden değerlendirilir
- Devrin kapsamı: Tam devir mi, kısmi devir mi, hangi coğrafi alan için geçerli
- Garanti ve tekeffül hükümleri: Devredenin tasarımın gerçek hak sahibi olduğunun taahhüdü
- Uyuşmazlık ve yetkili mahkeme: Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemeleri'nin yetkisi
- İmza ve noter tasdiki
Sözleşmenizi hazırlarken bu unsurlardan birini eksik bıraktığınızda, TÜRKPATENT sicil müdürlüğü devir talebinizi reddedecektir. Bu durumda devir işleminiz hukuken taraflar arasında geçerli olsa bile üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez hale gelir; yani sicilde eski malik görünmeye devam eder ve hak kaybı riski doğar.
Devir Süreci Nasıl İşler? Adım Adım TÜRKPATENT Tescili
Sözleşmeyi imzalamak tek başına yeterli değildir. 6769 sayılı Kanun'un 148/5. maddesi uyarınca devir işleminin üçüncü kişilere karşı hüküm ifade etmesi için TÜRKPATENT sicil kaydı şarttır. Bu nedenle sözleşme imzalandıktan sonra belirli bir takvim içinde resmi başvurunun yapılması gerekir.
Başvuru İçin Gerekli Belgeler
- Noter onaylı Endüstriyel Tasarım Devir Sözleşmesi aslı veya onaylı sureti
- TÜRKPATENT devir kayıt talep formu (EPATS sistemi üzerinden)
- Harç ödeme dekontu
- Vekil aracılığıyla yapılan işlemlerde vekâletname
- Tüzel kişiler için güncel imza sirküleri ve ticaret sicil gazetesi
Başvuru TÜRKPATENT'in elektronik sistemi EPATS (epats.turkpatent.gov.tr) üzerinden yapılır. Evrakta eksiklik yoksa işlem süresi ortalama 2-4 hafta arasındadır. Eksiklik bildirimi halinde 2 ay içinde tamamlama yapmanız beklenir.
2026 Yılı Güncel Harç ve Ücret Tablosu
| İşlem Türü | 2026 Yılı Tutarı (TL) | Süre |
|---|---|---|
| Tasarım devir kayıt ücreti (TÜRKPATENT) | 2.850 | 2-4 hafta |
| Noter devir sözleşmesi onay ücreti (ortalama) | 4.500 - 8.000 | Aynı gün |
| Kısmi devir kayıt ücreti | 3.950 | 3-5 hafta |
| Sicil örneği talep ücreti | 420 | 1-3 iş günü |
| Vekâletname damga vergisi | Değişken | - |
| Devir bedeli üzerinden damga vergisi (binde 9,48) | Sözleşme bedeline göre | Sözleşme tarihinde |
Tabloda dikkatinizi çekmesi gereken kalem damga vergisidir. 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'na bağlı (1) sayılı tablo uyarınca devir sözleşmeleri binde 9,48 oranında damga vergisine tabidir. Yüksek bedelli devirlerde bu kalem ciddi rakamlara ulaşır ve sözleşme tarihinden itibaren 15 gün içinde beyan edilmesi gerekir. Geç beyan halinde Vergi Usul Kanunu'nun 341. maddesine göre vergi ziyaı cezası uygulanır.
Endüstriyel Tasarım Devir Sözleşmesinde Dikkat Edilmesi Gerekenler
Yıllar içinde gördüğümüz hataların büyük çoğunluğu aslında birkaç temel başlık altında toplanıyor. Son dönemde artan başvurularda gözlemlediğimiz riskli alanları paylaşalım.
1. Çoklu Tasarım Tescili Durumunda Kapsam Belirsizliği
Tek bir başvuruyla çok sayıda tasarımın tescil edildiği durumlarda (SMK m. 61), "tüm tasarımlarım devredilmiştir" gibi genel ifadelerden kaçının. Her tasarımı ayrı ayrı numarası, görseli ve Locarno sınıfıyla listeleyin. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2023/E. sayılı kararında, genel ifadelerle yapılan devirlerin sadece sözleşmede açıkça belirtilen tasarımlar için geçerli olacağı içtihadı kurulmuştur.
2. Henüz Tescil Edilmemiş Tasarımların Durumu
Başvurusu yapılmış ancak tescili henüz tamamlanmamış tasarımlar da devredilebilir. Bu durumda sözleşmede başvuru numarası ve başvuru tarihi belirtilmeli, tescilin tamamlanması halinde yeni malikin otomatik olarak sicile geçirilmesi için taraflar yetki vermelidir. Tescilsiz tasarımlarda ise SMK'nın 57. maddesinde düzenlenen 3 yıllık koruma süresi içinde hak devri mümkündür.
3. İşçi Buluşları ve Hizmet Tasarımları
4857 sayılı İş Kanunu kapsamında çalışan bir tasarımcının iş sözleşmesi süresince ürettiği hizmet tasarımları, 6769 sayılı Kanun'un 113. maddesi uyarınca aksi kararlaştırılmadıkça işverene aittir. Ancak bu otomatik geçiş, ayrı bir Endüstriyel Tasarım Devir Sözleşmesi imzalanmasını gereksiz kılmaz; uygulamada işverenin sicile kayıt için yine yazılı belgeye ihtiyacı olur. Bu nedenle iş sözleşmelerine tasarım devri klozu eklemenizi, ayrıca ürün bazında ayrı devir belgesi düzenlemenizi tavsiye ediyoruz. Konuyla ilgili blog yazılarımız arasında işçi buluşları için hazırladığımız detaylı rehbere de bakmanızı öneririm.
4. Vergisel Boyut ve Değerleme
Devir bedelsiz yapılsa dahi, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 70. maddesi uyarınca gayri maddi hak satışı olarak değerlendirilir ve emsal bedel üzerinden vergilendirme söz konusu olabilir. Özellikle şirketten ortağa veya ilişkili taraflara yapılan devirlerde, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 13. maddesinde düzenlenen transfer fiyatlandırması hükümleri devreye girer. Emsal bedelin tespiti için bağımsız değerleme raporu almanız, sonraki dönemde Vergi Dairesi incelemelerinde sizi ciddi bir yükten kurtarır.
5. Coğrafi Kapsam ve Uluslararası Boyut
Türkiye'de tescilli tasarımınız WIPO kapsamında Lahey Anlaşması ile uluslararası tescile dönüştürülmüşse, devir işleminin WIPO nezdinde de ayrıca bildirilmesi gerekir. Aksi halde yurt dışındaki korumanız eski malik üzerinde görünmeye devam eder. T.C. Ticaret Bakanlığı'nın resmi sitesi (ticaret.gov.tr) ve TÜRKPATENT'in resmi portalı (turkpatent.gov.tr) üzerinden güncel uluslararası başvuru prosedürlerine erişebilirsiniz.
Sözleşme Taslağı Hazırlarken Yaygın Hatalar
Hazır taslak indirip doldurma alışkanlığı, ne yazık ki en sık karşılaştığımız problem kaynaklarından biri. İnternette dolaşan şablonların büyük kısmı 6769 sayılı Kanun öncesi dönemden, yani mülga 554 sayılı Kanun Hükmünde Kararname döneminden kalma metinler. Bu eski şablonları kullandığınızda, sözleşmenizde geçersiz atıflar ve eksik unsurlar bulunur.
Sık yapılan hataları şu şekilde özetleyebilirim:
- Tasarım görsellerinin sözleşme ekine konulmaması
- Devredenin tekeffül (garanti) yükümlülüğünün düzenlenmemesi
- Devir tarihinin muğlak bırakılması ("imza tarihinden itibaren" yerine net tarih verilmeli)
- Rekabet yasağı ve benzeri tasarım üretmeme taahhüdünün atlanması
- Manevi hakların akıbetinin belirlenmemesi (tasarımcı olarak anılma hakkı devredilemez bir haktır)
- Vekâletname ve imza yetkisi kontrolünün yapılmaması
- Damga vergisi beyanının unutulması
Bu tür riskleri baştan elemek için standart hükümleri içeren, güncel mevzuata uyumlu bir taslakla başlamanız ciddi zaman kazandırır. Platform üzerindeki hazır sözleşme şablonlarımızı kullanarak 15 dakika içinde noter huzuruna çıkmaya hazır bir metin oluşturabilir, ardından sözleşme analiz aracımız ile metninizi risk ve eksik madde taraması açısından değerlendirebilirsiniz. Farklı ihtiyaçlar için paket seçenekleri ve fiyat bilgisi için fiyatlandırma sayfamız üzerinden detaylı karşılaştırma yapabilirsiniz.
Uyuşmazlık Halinde Başvuru Yolları ve Süreler
Devir sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlıklar, 6769 sayılı Kanun'un 156. maddesi uyarınca Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemeleri'nin görev alanındadır. Bu mahkemelerin bulunmadığı yerlerde Asliye Hukuk Mahkemeleri ihtisas mahkemesi sıfatıyla bu davalara bakar. Zamanaşımı süreleri açısından Türk Borçlar Kanunu'nun 146. maddesinde düzenlenen 10 yıllık genel zamanaşımı uygulanırken, haksız rekabet ve tecavüz iddialarında SMK m. 157'deki 2 yıllık ve her halükarda 10 yıllık süreler devreye girer.
Bölge Adliye Mahkemesi kararları da uygulamada yön göstericidir. İstanbul BAM 16. Hukuk Dairesi'nin 2024 tarihli bir emsal kararında, noter onayı bulunmayan tasarım devir sözleşmesi taraflar arasında sadece bir taahhüt sözleşmesi niteliğinde değerlendirilmiş, gerçek devir sonucu doğurmadığı hüküm altına alınmıştır. Bu karar, şekil şartının ne kadar kritik olduğunu bir kez daha göstermektedir.
Alternatif uyuşmazlık çözüm yolu olarak, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu kapsamında ticari nitelikteki tasarım uyuşmazlıkları için arabuluculuk dava şartı olarak uygulanır. Yani dava açmadan önce arabulucuya gitmek zorunludur. UYAP Arabuluculuk Portalı (arabuluculuk.adalet.gov.tr) üzerinden süreç başlatılabilir. Daha detaylı danışmanlık için iletişim sayfamız aracılığıyla ekibimize ulaşabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Endüstriyel tasarım devir sözleşmesi noterde yapılmak zorunda mı?
Evet. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 148. maddesi uyarınca tasarım devir sözleşmeleri yazılı şekil şartına tabidir ve noter huzurunda imzalanması zorunludur. Noter onayı olmadan imzalanan sözleşmeler TÜRKPATENT tarafından sicile işlenmez ve üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez.
Bedelsiz tasarım devri yapılabilir mi?
Yapılabilir, ancak vergisel açıdan dikkatli olmak gerekir. Bedelsiz devirde bile 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu çerçevesinde emsal bedel üzerinden değerlendirme yapılabilir. İlişkili taraflar arasındaki bedelsiz devirlerde transfer fiyatlandırması incelemesi riski doğar.
Devredilen tasarımın koruma süresi devralana geçer mi?
Evet. Tasarım korumasının kalan süresi kesintisiz olarak devralana geçer. 6769 sayılı Kanun uyarınca tescilli tasarımların koruma süresi başvuru tarihinden itibaren 5 yıl olup, beşer yıllık dönemler halinde toplam 25 yıla kadar yenilenebilir. Yenileme yükümlülüğü devir sonrası yeni malike geçer.
Tasarımcının manevi hakları devredilebilir mi?
Hayır. Tasarımcının eser üzerinde tasarımcı olarak anılma hakkı gibi manevi hakları, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve 6769 sayılı Kanun'daki ilgili hükümler gereği kişiye sıkı sıkıya bağlı haklar olarak devredilemez niteliktedir. Sadece mali haklar ve tescil hakkı devir konusu olabilir.
Devir işlemi ne kadar sürede TÜRKPATENT'te kayda geçer?
Evrak eksiksizse ortalama 2-4 hafta içinde sicile işlenir. Eksiklik bildirimi halinde 2 ay içinde tamamlama yapılmazsa başvuru reddedilir. 2026 yılı itibarıyla EPATS elektronik başvuru sistemi üzerinden yapılan başvurularda süreç, fiziki başvurulara göre belirgin şekilde hızlanmıştır.
Kısmi tasarım devri mümkün mü?
Mümkündür. Çoklu tasarım tescillerinde sadece belirli bir tasarım numarası için veya belirli bir coğrafi bölge/ürün sınıfı için kısmi devir yapılabilir. Ancak kısmi devirlerde kapsamın çok net tanımlanması, ileride çıkabilecek uyuşmazlıkları önlemek açısından kritik önem taşır.
Sözleşmede hangi hukuk ve yetkili mahkeme belirlenmeli?
Türkiye'de yerleşik taraflar için Türk hukuku ve Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemeleri yetkili mahkeme olarak belirlenmelidir. Yabancı unsur içeren sözleşmelerde MÖHUK hükümleri dikkate alınarak taraflar farklı bir hukuk seçebilir; ancak TÜRKPATENT sicil işlemleri her halükarda Türk hukukuna tabidir.
Hazırlıklarınızı tamamlarken hatırlanması gereken son nokta şu: İyi bir devir sözleşmesi, bugünden çok yarının uyuşmazlıklarını önlemek içindir. Bugün iki sayfayla kurtulacağınız bir müzakere, yarın kapsamı muğlak bırakıldığında on sayfalık bilirkişi raporlarına, yıllarca süren davalara dönüşebiliyor. Tasarımınız sizin ticari kimliğinizin bir parçası; onu devrederken de aynı özeni göstermek, geleceğinizi güvence altına almanın en sağlam yoludur. Sözleşme Cepte ekibi olarak, doğru şablonla başlayan her sözleşmenin, iyi bir hukuki ilişkinin temelini attığına inanıyoruz.
Alakalı Araçlar
Bu konu hakkında diğer platformlarımızdan da faydalanın.
Kıdem Tazminatı Hesaplama
İş Kanunu md. 14 gereği, kıdem tavanını dikkate alarak kıdem tazminatını hesaplar. Yasal Dayanak: 4857 sayılı İş Kanunu m.32 ve devamı ücret hükümleri, 5510 sayılı SGK Kanunu.
Fazla Mesaim Ödenmiyor
Haftalık 45 saati aşan çalışmalar için %50 zamlı fazla mesai ücreti.
Genel Taahhütname
taahhut
Daha Fazla Rehber
Tüm Sözleşme Şablonları
200+ profesyonel sözleşme şablonu