Grafik Tasarım Sözleşmesi Nasıl Hazırlanır? 2026 Güncel Rehber

Bir logo teslimi sonrasında "müşteri dosyaları kaynak formatıyla istedi, ama sözleşmede böyle bir şey konuşmamıştık" diyerek ofisimize gelen genç bir tasarımcıyı hatırlıyorum. Mesleki pratikte en sık karşılaştığımız freelance uyuşmazlıklarının başında, baştan net yazılmamış Grafik Tasarım Sözleşmesi maddeleri geliyor. Oysa tasarım süreçleri; revizyon sayısı, teslim formatı, telif devri ve ödeme koşulları gibi çok sayıda parametreye bağlı olduğundan, ağızdan çıkan sözlere güvenerek yürütülmesi mümkün değil.

Son dönemde artan başvurularda gördüğümüz üzere, hem tasarımcı hem de hizmeti alan taraf, iş başlarken heyecanla detayları atlıyor. İş bittiğinde ise fikri mülkiyet, kaynak dosya ve ticari kullanım hakları gibi konular kavgaya dönüşüyor. Bu yazıda 2026 yılı itibariyle yürürlükteki Türk mevzuatı ışığında, sağlam bir Grafik Tasarım Sözleşmesi nasıl kurulur, hangi maddeler olmazsa olmazdır, hangi hükümler gri alan bırakır — adım adım bakacağız.

Grafik Tasarım Sözleşmesi Hukuki Niteliği ve Dayanağı

Grafik tasarım hizmeti, Türk hukukunda tek bir özel sözleşme tipi altında düzenlenmemiştir. Uygulamada çoğunlukla eser sözleşmesi niteliğinde değerlendirilir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 470. maddesi eser sözleşmesini, "yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bedel ödemeyi üstlendiği sözleşme" olarak tanımlar. Tasarımcı eser meydana getirir, müşteri bedeli öder; klasik yapı budur.

Ancak işin bir de fikri mülkiyet boyutu var. Meydana getirilen logo, ambalaj, kurumsal kimlik veya ilan çalışması; 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) kapsamında "güzel sanat eseri" veya "ilim ve edebiyat eseri" olarak korunabilir. FSEK'in 48. ve 52. maddeleri, mali hakların devri veya kullanım ruhsatının verilmesinin yazılı şekilde ve hangi hakları kapsadığı tek tek belirtilerek yapılmasını emreder. Yani sözleşmede "tüm hakları devrediyorum" demek yeterli değildir; işleme, çoğaltma, yayma, temsil ve umuma iletim haklarının her biri ayrı ayrı sayılmalıdır.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2024 ve 2025 yıllarında verdiği emsal kararlarda, yazılı olmayan veya hakları tek tek saymayan devir işlemlerinin geçersiz sayıldığını ve tasarımcının mali haklarının kendisinde kaldığını tekrar tekrar belirttiğini görüyoruz. Bu da hizmet alan firmaların, ilerde markalaşma ve ürün genişlemesi aşamasında ciddi sorun yaşamasına yol açıyor.

Eser Sözleşmesi mi, Hizmet Sözleşmesi mi?

Zaman zaman ayrımı karıştıranlar oluyor. Tasarımcı belirli bir sonucu (örneğin logo seti, katalog, sosyal medya şablonları) teslim etmeyi taahhüt ediyorsa eser sözleşmesi söz konusudur. Buna karşılık, bir ajansta aylık ücret karşılığı sürekli çalışan tasarımcı 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi olur. Freelance süreçte kural olarak eser sözleşmesi hükümleri uygulanır.

Grafik Tasarım Sözleşmesi'nde Bulunması Gereken Temel Maddeler

Bir sözleşmeyi güçlü kılan, öngörülebilir olmasıdır. Tarafların her ihtimali öngörüp yazıya dökmesi zor; ama en sık çıkan sorunları kapsayan madde seti bellidir. Tasarımcı tarafında temsil ettiğimiz danışanlara da, iş sahibi tarafındakilere de önerdiğimiz çekirdek maddeler şunlar:

• Tarafların kimlik bilgileri: Freelance çalışan için TC kimlik, vergi kimlik veya mükellefiyet bilgisi; şirket için ticaret sicil numarası ve MERSİS kaydı.
• İşin konusu ve kapsamı (scope): Teslim edilecek tasarımların türü, sayısı, boyutu, kullanım alanı. "Logo tasarımı" değil, "ana logo + yatay varyasyon + favicon + 2 renk alternatifi" gibi net ifadeler.
• Revizyon sayısı: Kaç ana konsept sunulacak, her konsept üzerinde kaç revizyon yapılacak, ek revizyonun ücretlendirmesi ne olacak.
• Teslim formatı: AI, PSD, PDF, PNG, SVG... Kaynak dosya teslim edilecek mi? Bu tek başına ciddi bir mali değer taşır.
• Süre: Taslak sunumu, ara teslimler ve nihai teslim tarihleri; gecikme halinde uygulanacak cezai şart.
• Bedel ve ödeme planı: Toplam ücret, KDV durumu, avans/ara/son ödeme dilimleri, gecikme faizi.
• Fikri mülkiyet ve telif devri: Hangi mali hakların devredildiği, kullanım alanı (Türkiye / dünya), süresi, münhasır olup olmadığı.
• Portfolyoda kullanım izni: Tasarımcının işi kendi tanıtımında gösterip gösteremeyeceği.
• Gizlilik: Marka stratejisi, lansman tarihi gibi verilerin korunması.
• Uyuşmazlık çözümü ve yetkili mahkeme.

Bu listede yer almayan tek bir madde, iş bittikten sonra günlerce süren e-posta tartışmasına sebep olabiliyor. Özellikle kaynak dosya ve münhasırlık konuları, ücret pazarlığının bir parçası olarak konuşulmalı. Standart, boşluksuz bir şablonla başlamak en pratik yol; ardından işe özel maddeleri eklemek gerekiyor. Kendi sözleşmesini sıfırdan kurgulamak istemeyen tasarımcıların, hazır ve hukuki açıdan denetlenmiş bir şablonla işe başlaması hem zaman hem de para kazandırıyor.

Telif, Kaynak Dosya ve Ticari Kullanım: En Kritik Bölüm

Grafik tasarım sözleşmelerinde en çok tartışılan başlık, şüphesiz telif haklarıdır. FSEK'in 48. maddesi uyarınca mali haklar bütün olarak veya kısmen devredilebilir. Madde 52 ise, "mali haklara dair sözleşmelerin yazılı olması ve konuları olan hakların ayrı ayrı gösterilmesinin şart olduğunu" söyler. Buradaki "ayrı ayrı gösterme" ifadesi çok önemli.

Pratikte kullandığımız ifade şu yönde olmalı: "Tasarımcı, işbu sözleşme konusu eserlerin FSEK m.21 işleme, m.22 çoğaltma, m.23 yayma, m.24 temsil ve m.25 işaret, ses ve/veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletim haklarını; süresiz ve yer sınırlaması olmaksızın, münhasır biçimde iş sahibine devreder." Sadece "telif hakkı devredilmiştir" demek, Yargıtay içtihadı karşısında yeterli görülmüyor.

Manevi Haklar Devredilebilir mi?

Hayır. FSEK m.14-17 arasında düzenlenen manevi haklar (eseri kamuya sunma, adın belirtilmesi, eserde değişiklik yapılmasını men etme, eserin aslına ulaşma) tasarımcıda kalır ve devri mümkün değildir. Ancak tasarımcı, bu hakları "kullanma yetkisini" üçüncü kişiye verebilir. Kurumsal kimlik çalışmalarında iş sahibinin ileride küçük renk veya tipografi değişiklikleri yapabilmesi için bu yetkinin açıkça tanınması isabetlidir.

Kaynak Dosya Teslimi Ne Anlama Gelir?

Bir tasarımın AI veya PSD kaynağını teslim etmek, iş sahibinin o dosyayı sonradan başka bir tasarımcıyla geliştirebilmesi anlamına gelir. Bu, tasarımcının gelecekteki revizyon gelirini doğrudan etkiler. Kaynak dosya teslim edilmeyecekse bu açıkça yazılmalı; teslim edilecekse ek ücret talep etmek standart uygulamadır. Sözleşme hazırlarken bu konuda tereddüdü olanlara sözleşme analiz aracımızı öneriyoruz; yüklediğiniz taslaktaki eksik maddeler yapay zeka destekli olarak işaretleniyor.

Ödeme Planı, Cezai Şart ve Gecikme Faizi

Ödeme konusu, tasarımcıların gelirini doğrudan etkileyen kısım. En sağlıklı yapı; %30-40 avans, %30 ara teslim, %30-40 nihai teslim şeklinde üç dilimli yaklaşımdır. Avans alınmadan büyük projelere başlamamak, freelance dünyasında acı deneyimlerle öğrenilmiş bir kural.

6098 sayılı TBK'nın 117. maddesi uyarınca, borcun vadesi belirli ise borçlu ihtarsız temerrüde düşer. Yani sözleşmede ödeme tarihi açıkça yazılıysa, o tarihten itibaren faiz işletilebilir. Ticari ilişkilerde 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un 2. maddesi gereği ticari işlerde uygulanacak temerrüt faizi oranı, Merkez Bankası'nca avans işlemlerinde uygulanan faiz oranının güncel hali olup mevzuat.gov.tr üzerinden takip edilebilir.

Aşama	Önerilen Ödeme Oranı	Tetikleyici
Sözleşme imzası + avans	%30-40	İşe başlama
Ara teslim	%30	İlk konsept onayı
Nihai teslim	%30-40	Tüm dosyaların iletimi
Kaynak dosya (varsa)	Ek ücret	Ayrı talep üzerine

Cezai şart konusunda da dikkatli olmak gerek. TBK m.179 ve devamı cezai şartı düzenler; ancak m.182/3'e göre hâkim, fahiş gördüğü cezai şartı indirebilir. Sözleşmede "günlük toplam bedelin %10'u" gibi fahiş rakamlar yazmak yerine "günlük %1, toplam bedelin %20'sini geçemez" gibi makul sınırlar koymak, ileride hâkim indirimi yaşamamak adına daha sağlıklı.

Uyuşmazlık Çıktığında Ne Yapılır?

Her şey yazılı ve net olsa bile uyuşmazlık çıkabilir. Müşteri ödemiyor, tasarımcı teslimatı geciktiriyor, kaynak dosyalar paylaşılmıyor... Böyle durumlarda takip edilecek birkaç yol var:

1. Yazılı ihtar: Öncelikle e-posta veya noter kanalıyla makul süre verilerek ifa talep edilir.
2. Arabuluculuk: 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ve 7155 sayılı Kanun uyarınca, ticari nitelikteki alacak davalarında dava şartı arabuluculuk zorunludur. Yani mahkemeye gitmeden önce arabulucuya başvurulmalıdır.
3. İcra takibi: Parası ödenmeyen tasarımcı, sözleşme ve teslim belgeleriyle ilamsız icra takibi başlatabilir.
4. Dava: Asliye Hukuk veya ticari niteliğe göre Asliye Ticaret Mahkemesi görevlidir. FSEK'ten doğan davalarda ise Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemeleri yetkilidir.

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi'nin 2025 tarihli bir kararında, yazılı sözleşme olmadan yapılan logo tasarımı işinde tasarımcının faturasını ve WhatsApp yazışmalarını delil olarak sunması üzerine eserin bedelinin ödenmesine hükmedildi; ancak mali hakların devredilmediği kabul edilerek iş sahibinin logoyu ticari kullanımı sınırlandı. Bu karar, "yazılı sözleşme olmadan iş yapmayın" dersinin kanıtı niteliğinde.

UYAP üzerinden (uyap.gov.tr) dosya durumunuzu takip etmek, e-Devlet (e-devlet.gov.tr) üzerinden dava açma ve arabuluculuk başvurusu yapmak artık çok kolay. Yine de süreç başlamadan önce sözleşmenizin hukuki açıdan sağlam olup olmadığını kontrol etmek, uzun vadede tek güvenceniz olacak. İhtiyaç halinde iletişim sayfamız üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

Pratik İpuçları: Sözleşme Hazırlarken Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Müşteri brief'ini sözleşmenin ekine koyun; kapsam tartışmasını önler.
• "Logo" yerine "ana logo + X varyasyon" gibi sayısal ifadeler kullanın.
• Revizyon sayısını sınırsız bırakmayın; 2-3 tur + ek ücret standart uygulamadır.
• KDV dahil/hariç olduğunu açıkça yazın. Serbest meslek mensubu iseniz stopaj hesabı için bu kritik.
• Fesih halinde yapılmış iş bedelinin ödeneceğine dair madde koyun (TBK m.484 cayma hakkı).
• "Mücbir sebep" tanımını güncel tutun; salgın, siber saldırı, elektrik-internet kesintileri dahil.
• Elektronik imza veya KEP ile imzalanan sözleşmelerin 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu uyarınca ıslak imzayla aynı hükümde olduğunu unutmayın.

Bir not daha: Tasarım işlerinde "fikri temeli atmak" ile "eser yaratmak" birbirinden farklıdır. Eskiz aşamasında iş iptal olursa o eskizler üzerindeki haklar tasarımcıda kalır. Bu hususu sözleşmeye açıkça yazmak, özellikle konsept aşamasında iptal edilen projelerde önemli bir koruma sağlar. Benzer konulardaki diğer yazılarımıza blog yazılarımız üzerinden ulaşabilirsiniz.