Marka, bir işletmenin ticari kimliğinin en görünür parçasıdır. Bir logonun, bir ismin ya da bir sloganın başkaları tarafından kullanılmasına izin verirken işleri sıkı tutmazsanız, yıllarca emek verdiğiniz değeri bir imza eksikliği yüzünden kaybedebilirsiniz. Marka Kullanım (Trademark) Sözleşmesi, tam da bu noktada devreye giren, marka sahibinin haklarını koruyan ve kullanıcıya net bir çerçeve çizen hukuki belgedir. Mesleki pratikte şunu sıkça görüyoruz: taraflar sözlü anlaşmayla başlıyor, ilk altı ay her şey yolunda gidiyor, sonra bir anda telif, kalite kontrolü ya da bölge ihlali meselesi patlak veriyor.
2026 yılı itibariyle 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu ve buna bağlı uygulama yönetmelikleri, marka lisansı ve kullanım izinlerine ilişkin oldukça detaylı bir çerçeve çiziyor. Ancak kanun size yalnızca asgari zemini verir; asıl koruma, iyi kaleme alınmış bir Marka Kullanım (Trademark) Sözleşmesi ile sağlanır. Bu rehberde, sözleşmeyi hazırlarken hangi maddeleri atlamamanız gerektiğini, son dönemde artan başvurularda gördüğümüz tipik hataları ve Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde dikkat etmeniz gereken tescil sürelerini adım adım ele alacağız.
Marka Kullanım (Trademark) Sözleşmesi Nedir ve Hangi Durumlarda Hazırlanır?
Kısaca ifade etmek gerekirse, bir marka sahibinin (lisans veren) markasını, belirli şartlar altında ve belirli bir süre için başka bir gerçek veya tüzel kişinin (lisans alan) kullanmasına izin verdiği yazılı anlaşmadır. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 24. maddesi, marka lisansının yazılı şekilde yapılmasını ve geçerlilik açısından bunun zorunlu olduğunu açıkça düzenler. Yani "biz sözlü anlaştık, sorun çıkmaz" demek, hukuken sizi kağıt üzerinde tamamen savunmasız bırakır.
Marka Kullanım (Trademark) Sözleşmesi Şablonunu Hemen Oluşturun
Profesyonel şablon, tüm zorunlu maddelerle birlikte 5 dakikada hazır.
Sözleşmeyi OluşturPeki hangi pratik senaryolarda bu sözleşmeye ihtiyaç duyulur?
- Bayilik veya franchise ilişkisi kurulurken markanın kullanım çerçevesinin belirlenmesi
- Bir üreticinin, ürünlerini başka bir firmanın markasıyla piyasaya sunması (özel markalı üretim)
- Yurt dışı distribütörlerin Türkiye'deki markayı tanıtım ve satış amacıyla kullanması
- Influencer veya marka elçisi anlaşmalarında marka isminin dijital içeriklerde kullanımı
- Grup şirketleri arasında ortak marka kullanımı
- Geçici promosyon ve kampanya dönemlerinde üçüncü kişilere tanınan sınırlı kullanım hakları
İnhisari ve İnhisari Olmayan Lisans Ayrımı
Sözleşmeyi kaleme alırken vereceğiniz en kritik karar, lisansın türüdür. İnhisari (tekel) lisansta, marka sahibi bile markayı kullanamaz; yalnızca lisans alan kullanır. İnhisari olmayan lisansta ise marka sahibi aynı hakkı başkalarına da tanıyabilir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2024 tarihli bir kararında, sözleşmede açıkça "inhisari" ibaresi geçmediği için lisansın inhisari olmayan olarak kabul edildiği ve lisans alanın tazminat talebinin reddedildiği görülmüştür. Yani kelimelerin tek tek önemi vardır.
Marka Kullanım (Trademark) Sözleşmesinde Bulunması Zorunlu Maddeler
Bir sözleşmenin kağıt üzerinde var olması yetmez; ihtilaf halinde hakim önünde ayakta kalabilmesi gerekir. Gece yarısı acil sorularla gelen danışanlarımızın çoğu, sözleşmelerinde şu maddelerin eksik olduğunu fark ettiklerinde arıyor:
- Tarafların tam kimlik bilgileri: Ticaret sicil numarası, MERSİS numarası, vergi dairesi ve vergi numarası dahil.
- Marka tanımı: Tescil numarası, tescil tarihi, hangi sınıflar için geçerli olduğu (Nice sınıflandırması) ve koruma kapsamı.
- Lisansın türü: İnhisari mi, inhisari olmayan mı; alt lisans verme yetkisi var mı.
- Coğrafi kapsam: Türkiye geneli mi, belirli iller mi, yurt dışı pazarlar dahil mi.
- Süre ve yenileme: Başlangıç ve bitiş tarihi, otomatik yenileme klozu, fesih halleri.
- Mali şartlar: Royalty oranı, sabit lisans bedeli, ödeme takvimi, KDV ve stopaj.
- Kalite kontrol hükümleri: Lisans alanın markayı nasıl kullanacağı, kalite standartları, denetim hakkı.
- Fikri mülkiyet koruması: Tecavüz halinde kimin hangi adımı atacağı.
- Uyuşmazlık çözüm yolu: Yetkili mahkeme veya tahkim kaydı.
Özellikle kalite kontrol maddesi, çoğu sözleşmede göz ardı edilir. Oysa Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 24/4 maddesi uyarınca, lisans alanın ürettiği mal veya sunduğu hizmetin kalitesi düşerse, marka sahibinin itibar kaybı tazminatı talep etme hakkı doğar. Sözleşmede kalite standartlarını ölçülebilir biçimde tanımlamadıysanız, mahkemede "düşüş" iddianızı ispatlamak son derece zorlaşır.
Eğer elinizde mevcut bir taslak varsa ya da karşı taraftan bir sözleşme metni geldiyse, imza öncesinde maddeleri profesyonel bir gözle taramanızı öneririm. Sözleşme analiz aracımız ile metni yükleyip risk haritasını dakikalar içinde görebilirsiniz.
Marka Lisansının Sicile Şerh Edilmesi: Süreler ve Harçlar
Sözleşmeyi imzalamak kendi içinde bir aşama, ancak üçüncü kişilere karşı ileri sürebilmeniz için lisansın Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) sicili nezdinde şerh edilmesi gerekir. Bu işlem zorunlu değildir, fakat şerh edilmeyen lisans, iyi niyetli üçüncü kişilere karşı hüküm ifade etmez. Yani marka sahibi sizin haberiniz olmadan markayı devrederse, yeni malik sizinle yaptığı sözleşmeyle bağlı olmayabilir.
2026 yılı itibariyle TÜRKPATENT'in resmi sitesinden (turkpatent.gov.tr) güncel harç bedellerini takip edebilirsiniz. Aşağıdaki tablo, tipik işlem sürelerini ve yaklaşık maliyetleri özetliyor:
| İşlem Türü | Ortalama Süre | 2026 Yaklaşık Harç (TL) | Zorunlu mu? |
|---|---|---|---|
| Lisans sözleşmesi düzenlenmesi | 1-3 gün | Sözleşme bedeline göre | Yazılı şekil zorunlu |
| TÜRKPATENT sicil şerhi başvurusu | 2-4 ay | 3.500 - 4.500 | Üçüncü kişilere karşı ileri sürmek için |
| Noter onayı (ihtiyari) | Aynı gün | Değer üzerinden nisbi harç | Hayır (ispat kolaylığı) |
| Lisans değişikliği/devri | 1-2 ay | 2.000 - 3.000 | Sicile bildirim gerekli |
| Lisansın sicilden terkini | 1-2 ay | 1.500 - 2.500 | Evet (süre bitiminde) |
Başvuru süreçleri için e-Devlet üzerinden TÜRKPATENT hizmetlerine erişebilir, evrakları elektronik ortamda yükleyebilirsiniz. Mevzuat metinlerine ise mevzuat.gov.tr adresinden 6769 sayılı kanun başlığı altında ulaşmanız mümkün.
Vergilendirme Açısından Dikkat Edilmesi Gerekenler
Lisans bedelleri, Gelir Vergisi Kanunu ve Kurumlar Vergisi Kanunu uyarınca gayrimaddi hak geliri sayılır. Yurt dışı lisans verenlere yapılan ödemelerde çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları çerçevesinde genellikle %10 stopaj söz konusudur. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 40. maddesi kapsamında da bu tür sözleşmelerin ticari defterlerde uygun biçimde kayıt altına alınması gerekir.
Uygulamada Sık Yapılan Hatalar ve Pratik İpuçları
Geçtiğimiz aylarda ofisimize gelen bir danışan, beş yıldır kullandığı bir markayı lisans sözleşmesi olmadan, yalnızca e-posta yazışmalarıyla kullanıyordu. Marka sahibi bir anda "bu kullanımı durdur" deyince, danışanımız yatırım yaptığı tabela, ambalaj ve dijital reklam harcamalarını geri alamadı. Çünkü yazılı sözleşme olmadığı için Borçlar Kanunu anlamında güvenin boşa çıkması teorisine dayanarak talep ettiği tazminat da kısmi olarak karşılandı.
Bu ve benzeri deneyimlerden damıtılmış pratik uyarılar:
- Sözleşmeye "markanın kullanım biçimi" eki koyun: Logonun renk kodları, yazı karakteri, minimum boyutu, koruma alanı görsel ek olarak eklenmeli.
- Dijital mecralar ayrıca düzenlensin: Sosyal medya, web sitesi, domain adı kullanımı ayrı maddede ele alınmalı. Domain adı lisans alana devredilmemeli.
- Alt lisans yasağını açıkça yazın: Yazmadıysanız, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun genel hükümleri çerçevesinde tartışmaya açık hale gelirsiniz.
- Sona erme sonrası stok maddesi koyun: Lisans süresi bitince eldeki ambalaj ve tanıtım materyalinin ne olacağı belirlenmeli.
- Rekabet yasağı süresi makul olsun: Aşırı uzun ve geniş rekabet yasakları, Rekabet Kurulu kararları ve Yargıtay içtihatları ışığında geçersiz sayılabilir.
- Marka tecavüzünde dava açma yetkisi düzenlensin: SMK m. 158 uyarınca inhisari lisans sahibi kendi başına dava açabilir; inhisari olmayan lisans sahibi ise marka sahibinin iznine muhtaçtır.
Emsal Karar: Kalite Kontrol İhlali ve Fesih
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi'nin 2025 tarihli bir kararında, lisans alanın sözleşmede belirlenen kalite standartlarının altında ürün ürettiği tespit edilmiş ve marka sahibinin haklı fesih talebi kabul edilmiştir. Kararda vurgulanan kritik nokta şuydu: marka sahibi, denetim hakkını sözleşme süresince periyodik olarak kullanmış ve ihlalleri yazılı olarak belgelemişti. Yani sözleşmeye madde koymak yetmiyor; denetimi fiilen yapmak ve kayıt altına almak da gerekiyor.
Sözleşmeyi Hazırlarken Kullanabileceğiniz Güvenli Yöntemler
Marka lisans sözleşmesi, her ilişkiye göre özelleştirilmesi gereken bir metindir. İnternette dolaşan genel taslaklar, sizin özel durumunuzu karşılamakta neredeyse hiçbir zaman yeterli olmaz. Bu noktada iki seçeneğiniz var: ya sıfırdan bir avukata yazdırırsınız ya da sektörel standartlara uygun, güncel mevzuata göre hazırlanmış bir şablonu temel alıp ihtiyaçlarınıza uyarlarsınız.
İkinci yol, özellikle KOBİ'ler ve girişimciler için hem zaman hem maliyet açısından çok daha verimli oluyor. Sözleşme Cepte platformunda, marka kullanım sözleşmesi şablonunu boş alanları adım adım doldurarak dakikalar içinde kendi durumunuza uyarlayabilirsiniz. Şablon 2026 güncel mevzuatına göre revize edilmiş, kritik klozları içerir biçimde hazırlanmıştır. Özel durumunuz için ek destek ihtiyacı duyarsanız iletişim sayfamız üzerinden ekibimize ulaşabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Marka Kullanım Sözleşmesi noter onaylı olmak zorunda mıdır?
Hayır, zorunlu değildir. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu yalnızca yazılı şekil şartı arar. Ancak ispat kolaylığı ve sonradan doğabilecek inkar risklerine karşı noter onayı pratikte güçlü bir koruma sağlar. Özellikle yüksek bedelli ve uzun süreli lisanslarda noter onayını tavsiye ederiz.
Sözlü yapılan marka kullanım anlaşması geçerli midir?
Geçerli değildir. SMK m. 24 açıkça yazılı şekil şartı getirmiştir. Yazılı olmayan bir lisans anlaşması geçersiz sayılır ve taraflar arasında sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre bir tasfiye yapılması gerekir. Bu süreç genellikle mağduriyetlerle sonuçlanır.
Lisans sözleşmesi TÜRKPATENT'e bildirilmezse ne olur?
Sözleşme taraflar arasında geçerli kalmaya devam eder, ancak üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez. Yani marka devredilirse ya da haczedilirse, sicile şerh edilmemiş lisans yeni malik ya da haciz alacaklısı karşısında koruma sağlamaz. Bu nedenle ciddi lisanslarda şerh başvurusu önerilir.
Yurt dışı bir firmaya marka lisansı vermek istiyorum, sözleşme hangi dilde olmalı?
İki dilli hazırlanması en sağlıklı yoldur. Türkçe metin Türk mahkemeleri ve TÜRKPATENT nezdinde geçerli olacak, yabancı dildeki metin karşı tarafın iç hukuk düzeninde kullanılacaktır. İhtilaf halinde hangi dildeki metnin esas alınacağını sözleşmenin özel bir maddesinde belirtmek şarttır.
Lisans alan, markayı sosyal medyada izinsiz olarak farklı ürünlerde kullanırsa ne yapabilirim?
Bu durum sözleşmeye aykırılık ve aynı zamanda marka tecavüzüdür. SMK m. 29 ve devamı hükümleri çerçevesinde tecavüzün tespiti, durdurulması ve maddi-manevi tazminat davaları açabilirsiniz. Delil tespiti için noter vasıtasıyla ekran görüntüsü tutanağı almanızı öneririm; dijital delillerin kaybı hızlı olabilir.
Marka sahibi sözleşme devam ederken lisansı tek taraflı sonlandırabilir mi?
Sözleşmede haklı fesih sebepleri açıkça sayılmışsa ve bu sebepler gerçekleşmişse evet. Aksi halde, süresi belirli sözleşmelerde tek taraflı fesih hakkı doğmaz. Haksız fesih halinde lisans alan, menfi ve müspet zararlarını Türk Borçlar Kanunu genel hükümleri çerçevesinde talep edebilir.
Lisans bedelini yüzdelik (royalty) mi sabit mi belirlemeliyim?
Pratikte karma modeller en güvenli yoldur. Düşük bir sabit yıllık bedel artı ciro üzerinden yüzde kombinasyonu, hem marka sahibine minimum garanti verir hem de lisans alanın başarısından pay almasını sağlar. Yüzde oranları sektöre göre %2 ile %15 arasında değişir.
Marka, bir işletmenin en kıymetli gayri maddi varlığıdır ve kullanımına ilişkin her izin, aslında o varlığın bir parçasını başka birinin eline bırakmak demektir. Bu teslim ediş ne kadar net kurallara bağlanırsa, ilişki de o kadar sorunsuz yürür. İmza atmadan önce bir kez daha metni baştan sona okumak, şüpheli maddeleri işaretlemek ve gerekirse profesyonel destek almak, size ileride çok daha büyük bedelleri önleyecek mütevazı bir yatırımdır. Konuya ilişkin daha fazla içerik için blog yazılarımızı takip etmeyi ihmal etmeyin.
Alakalı Araçlar
Bu konu hakkında diğer platformlarımızdan da faydalanın.
Fazla Mesaim Ödenmiyor
Haftalık 45 saati aşan çalışmalar için %50 zamlı fazla mesai ücreti.
Genel Taahhütname
taahhut
Veraset ve İntikal Vergisi
Miras yoluyla intikal eden mal varlığında ödenecek vergiyi basamaklı olarak hesaplar. Yasal Dayanak: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu, 3065 sayılı KDV Kanunu.
Daha Fazla Rehber
Tüm Sözleşme Şablonları
200+ profesyonel sözleşme şablonu