Proje Bazlı İş Sözleşmesi Nasıl Hazırlanır? 2026 Güncel Rehber

Proje Bazlı İş Sözleşmesi, işverenin belirli bir proje veya işin yerine getirilmesi için işçi ya da bağımsız hizmet sağlayıcı ile yaptığı ve projenin tamamlanmasıyla sona eren iş ilişkisini düzenleyen sözleşmedir. 4857 sayılı İş Kanunu m.11 uyarınca belirli süreli iş sözleşmesi tipinin bir alt türü olarak düşünülebilir; ancak uygulamada "proje bazlı" ifadesi, hem iş ilişkisi (bağımlı) hem de eser sözleşmesi (bağımsız) çerçevesinde kullanılabilir. 15 yıllık iş hukuku pratiğimde gördüğüm kadarıyla, doğru kurgulanmayan proje sözleşmeleri hem işçiyi haksız işten çıkarma ile hem işvereni SGK incelemesinde sahte hizmet akdi iddiasıyla karşı karşıya bırakıyor. Bu yazıda Proje Bazlı İş Sözleşmesi'nin nasıl hazırlanacağını, hangi tür-rejim tercihinin yapılması gerektiğini ve kritik madde yapısını aktaracağım.

Proje sözleşmelerini iki ayrı rejim altında değerlendirmek gerekir: (1) bağımlı ilişki (İş Kanunu kapsamı, SGK bildirimi yapılan, belirli süreli iş sözleşmesi), (2) bağımsız ilişki (eser sözleşmesi / hizmet sözleşmesi — TBK m.470 ve devamı). Hangi rejimde olduğunuza göre kıdem, ihbar tazminatı, SGK primi, vergi stopajı, sosyal haklar tamamen değişir.

Proje Bazlı İş Sözleşmesi Tanımı ve Türleri

4857 sayılı İş Kanunu m.11 belirli süreli iş sözleşmesini düzenler: "Belirli süreli işlerde veya belli bir işin tamamlanması ya da belirli bir olgunun ortaya çıkması gibi objektif koşullara bağlı olarak işveren ile işçi arasında yazılı şekilde yapılan iş sözleşmesi belirli süreli iş sözleşmesidir." Yani bir proje için (bina inşaatı, yazılım projesi, belirli bir kampanya) yapılan iş sözleşmesi belirli sürelidir. Ancak İş K. m.11'in esaslı koşulu objektif neden'dir; proje gerçek bir proje olmalı, işveren bunu kötüye kullanarak sürekli işi proje gibi göstermemelidir.

TBK m.470 vd. eser sözleşmesini düzenler. Bu sözleşmede yüklenici (kontraktör), işveren için bir eseri meydana getirmeyi, işveren de bunun karşılığında ücret ödemeyi taahhüt eder. Yüklenicinin bağımsızlığı esastır; iş saatleri, çalışma yeri, nasıl yapacağı kendisine aittir. Örnek: bir web sitesinin freelance yazılımcı tarafından geliştirilmesi.

Karışıklık en çok şurada çıkar: işveren "proje bazlı" diyerek işçiyi bağımsız gibi göstermeye çalışır (örneğin fatura kesiyorsun, SGK yok). Mahkeme ise işin gerçeğine bakar ve ilişki bağımlı nitelikte ise İş Kanunu uygulanır. Bu "gerçeğe göre nitelendirme", Yargıtay'ın yerleşik içtihadıdır.

Bağımlı ve bağımsız ilişki ayrımı

• Bağımlı ilişki (İş K. m.11): SGK bildirimi, işveren talimatı, iş yeri, düzenli ücret, kıdem-ihbar hakkı
• Bağımsız ilişki (TBK m.470 eser): Fatura kesimi, gelir vergisi stopajı, serbest çalışma, BAĞ-KUR bağımlılığı, eserin teslimi asıl
• Hizmet sözleşmesi (TBK m.502): Vekalet tipi, bağımsız, müvekkilin talimatına tabi değil

İş Kanunu Kapsamında Proje Bazlı Sözleşme Yapısı

İş Kanunu kapsamında proje bazlı sözleşme hazırlanacaksa şu maddeler zorunludur: (1) tarafların kimlik bilgileri, (2) projenin objektif tanımı ve çıktıları, (3) sözleşme süresi (proje tamamlanma tarihi), (4) ücret, ödeme şekli, prim ve ikramiye, (5) çalışma yeri ve saatleri, (6) görev tanımı, (7) fesih ve son bulma şartları, (8) gizlilik ve fikri mülkiyet.

İş K. m.12 uyarınca belirli süreli iş sözleşmesinin üst üste — zincirleme — yapılması halinde objektif bir neden yoksa sözleşme baştan itibaren belirsiz süreli sayılır. Dolayısıyla aynı işçiyle peş peşe 3-4 proje sözleşmesi imzalayıp her biri sona erdiğinde "süre bitti, ayrılıyoruz" demek risklidir. Yargıtay 9. HD 2022/7845 K. sayılı kararı, 3 kez yenilenen sözleşmede objektif neden görülmediğinden sözleşmeyi belirsiz süreli kabul etmiş ve tüm kıdem-ihbar haklarına hükmetmiştir.

Proje bazlı sözleşmede de kıdem tazminatı ödenir (mı, ödenmez mi)? İş K. m.120 atfıyla 1475 sayılı eski İş K. m.14 uygulanır. Belirli süreli sözleşme süresi dolduğunda kural olarak kıdem tazminatı doğmaz; ancak sözleşmenin "gerçekte belirsiz süreli" olduğu ispatlanırsa kıdem-ihbar tazminatı ödenir.

Özellik	İş K. m.11 (bağımlı)	TBK Eser (bağımsız)
SGK	4/A sigortalısı	4/B (BAĞ-KUR)
Ücret ödeme şekli	Maaş bordrosu	Fatura
Vergi	Gelir vergisi stopajı	Kendi vergi beyanı
Kıdem tazminatı	Olabilir (belirsiz hale gelirse)	Yok
İhbar tazminatı	Uygulanabilir	Yok
Yıllık izin	Hak edilir	Yok
İş arama izni	Var	Yok

Süre ve fesih hükümleri

1. Süre, projenin tamamlanma tarihine bağlanır; kesin tarih verilebilir veya aşama-bazlı bitiş belirlenebilir
2. Projenin süresinden önce feshi halinde İş K. m.17 ihbar tazminatı ve 1475 sayılı K. m.14 kıdem tazminatı gündeme gelebilir
3. Haklı nedenle fesih için İş K. m.24-25 hükümleri esastır
4. Projenin uzaması halinde süre uzatma zeyilnamesi imzalanır, kıdem hesabı bu uzatılan süreyi içerir

Eser Sözleşmesi Olarak Proje Bazlı Anlaşma

İş Kanunu kapsamı dışında freelance / bağımsız çalışan ile yapılan proje sözleşmelerinde TBK m.470-486 eser sözleşmesi hükümleri uygulanır. Bu durumda yüklenicinin bağımsızlığı esastır. Yüklenici; süresi içinde eseri meydana getirmekle yükümlüdür, işverenin sürekli talimatına tabi değildir. Ücret ya götürü olarak anlaşılır (sabit proje bedeli) ya da gerçek maliyet + kâr payı esasına göre belirlenir (TBK m.481).

Eser sözleşmesinde kritik madde teslim ve kabul'dür. TBK m.474-475 uyarınca yüklenici, eseri sözleşmeye uygun olarak teslim etmek; işveren ise kabul etmek zorundadır. Ayıplı eser teslim edilirse işveren; düzeltme, bedel indirimi veya sözleşmeden dönme haklarından birini seçebilir (TBK m.475).

Fikri mülkiyet, proje bazlı sözleşmelerin en önemli maddesidir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m.48 ve m.52 uyarınca eserin mali hakları, sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça yüklenicide kalır. İşverene "kullanım hakkı" verilir; "mali haklar" için ayrı devir sözleşmesi gerekir. Bu nokta, özellikle yazılım, tasarım, içerik projelerinde çok sık göz ardı edilir.

Pratik uyarı: projedeki tüm mali hakların işverene devri için sözleşmede "5846 sayılı FSEK m.52 uyarınca işleme, çoğaltma, yayma, temsil hakları işverene süresiz ve münhasır olarak devredilmiştir" ibaresi bulunmalıdır. Yoksa işveren yazılımı değiştiremez veya yeniden dağıtamaz.

Vergi ve SGK boyutu

Bağımsız yüklenici serbest meslek erbabıysa, aldığı ücret gelir vergisi stopajına tabidir (193 sayılı GVK m.94). İşveren, fatura bedelinin %20'sini stopaj olarak keser (2026 güncel oran için GİB duyurusu kontrol edilmeli). Yüklenici ayrıca KDV mükellefi ise %18 veya %20 KDV faturaya yansıtılır. SGK tarafından 4/B kapsamında bağımsız çalışan sayıldığı için kendi primini öder.

Gizlilik, Rekabet Yasağı ve Fikri Mülkiyet

Proje bazlı çalışmalarda işveren genellikle işçi veya yüklenici ile gizlilik ve rekabet yasağı anlaşması da imzalar. TBK m.444-447 rekabet yasağı sözleşmesini düzenler: yer, zaman ve konu bakımından sınırlı olmalıdır. Süre 2 yılı geçemez, yer sınırı makul olmalı, konu doğrudan işvereninkine benzer faaliyeti kapsamalıdır.

Gizlilik yükümlülüğü sözleşme süresince ve ardından belirli bir süre devam eder. Müşteri listesi, ticari sırlar, algoritma, kaynak kodu gizliliği kapsamındadır. İhlal halinde cezai şart konulabilir; Yargıtay 11. HD, aşırı yüksek cezai şartı indirebileceğini kabul etmektedir (TBK m.182).

Fikri mülkiyet yönünden özellikle yazılım projelerinde kaynak kod ve dokümantasyon üzerinde işverenin mülkiyetinin net olması gerekir. Türk Patent ve Marka Kurumu üzerinden telif ve patent tescil işlemleri ayrıca yürütülebilir.

Rekabet yasağı sınırları

• Süre: en çok 2 yıl
• Yer: işverenin gerçek rekabet ettiği bölge
• Konu: doğrudan benzer faaliyet
• Aksi halde sözleşme kısmen veya tamamen geçersiz sayılır

Sözleşme Cepte ile Profesyonel Hazırlama

Sözleşme Cepte şablon aracı, hem İş K. m.11 kapsamında bağımlı proje bazlı iş sözleşmesi hem TBK m.470 kapsamında eser / hizmet sözleşmesi modellerini hazır sunar. İki rejim arasındaki ayrımı anlatan yönlendirme ile hangi sözleşmeye ihtiyacınız olduğunu seçer, proje bilgilerini doldurursunuz; fikri mülkiyet, rekabet yasağı, gizlilik ve cezai şart maddeleri otomatik yerleşir.

Freelance çalışanlar için özel şablon sürümünde vergi, SGK ve fatura kesim bilgilerini açıklayıcı notlarla destekliyoruz. Ayrıca "proje uzatma zeyilnamesi" ve "eser teslim tutanağı" ek belgeleri de pakete dahildir. Fiyatlandırma için fiyatlar, özel talepler için iletişim sayfasını ziyaret edin.

Proje bazlı çalışma modeli giderek yaygınlaşıyor. Doğru sözleşmeyi doğru rejime göre kurarak hem işvereni hem çalışanı koruyabilirsiniz. Blog arşivimiz iş sözleşmeleri ve serbest meslek düzenlemeleri hakkında diğer rehberleri içerir.